Çünki onlar sağlamlığa və ətraf mühitə mənfi təsir edir
Bütün dünyada qulaqcıqlar gündəlik həyatın əvəzolunmaz hissəsinə çevrilib. Lakin bu populyarlıq və müxtəliflik artmağa davam etdikcə, geriyə addım atmalı və onların sağlamlığımıza və ətraf mühitə təsirini nəzərdən keçirməliyik.
Qulaqcıqlarsız keçinə bilməyən insanlar var. Texnoloji həyatımızda bu ayrılmaz cihazın sənayesi dünya miqyasında milyardlarla dollara çatdığından və audio cihazlar, xüsusən də qulaqcıqlar təkamül etməyə davam etdikcə və getdikcə daha geniş yayıldıqca bu texnologiyanın necə yarandığını, onun yaratdığı potensial təhlükələri xatırlatmağa dəyər.
Türkiyəli sosial media eksperti Dəniz Unayın sözlərinə görə, bu gün istifadə etdiyimiz qulaqcıq texnologiyasının əsasları 100 il əvvəl Qraham Bellin telefonu icad etdiyi zaman qoyulub. O, bildirib ki, telefon operatorları və ABŞ ordusu bu gün həyatımızın demək olar ki, hər sahəsində gördüyümüz qulaqcıq dizaynlarının ilk nümunələrini birinci tətbiq edənlər arasında olub. O vaxtdan bəri dəyişməz qalan yeganə şey bu məhsulların məqsədidir: İnsanları yüksək keyfiyyətli səsin sevinci və rahatlığı ilə təmin etmək
Beynəlxalq bazar
Mütəxəssis qeyd edib ki, həm simli, həm də simsiz qulaqcıqlar texnologiyada yeni ideyalara səbəb olub və onu sənayeyə çevirə bilib.
San-Fransiskoda yerləşən “Grand View Research” konsaltinq firmasının nəticələrinə istinadən Unay bildirib ki, bu beynəlxalq sektorun həcmi artıq 35 milyard dolları keçib. O, növbəti onillikdə dünya əhalisinin təxminən 20%-nin ən azı bir dəst qulaqcığa sahib olacağını proqnozlaşdırır, sektorun isə hazırkı ölçüsündən beş dəfə genişlənəcəyini təxmin edir. Bundan əlavə, o, uzun illər audio və video texnologiyaları sənayesinə rəhbərlik edən Yaponiya elektronika nəhəngi “Sony”nin indi “Apple” və “Bose” kimi markalar tərəfindən kölgədə qaldığını söyləyib.
Unay əlavə edib ki, yeni telefon aldıqda üzərində pulsuz verilən keyfiyyətsiz qulaqcıqlar əvəzinə şirkətlər istifadəçilərinə daha keyfiyyətli və sabit gəlir mənbəyi vəd edən qulaqcıq modelləri satmağa başlayıblar. Belə şirkətlər ümumilikdə qulaqcıqlarını adətən tez xarab olan və təmiri çətin olan formada istehsal etmək fikrini qəbul ediblər. Beləliklə, qulaqcıqlar şirkətlər üçün daha sabit və proqnozlaşdırıla bilən gəlir mənbəyinə çevrilib. Qulaqcıqların bu qədər geniş yayılması və asanlıqla əldə edilə bilməsi sektora fərqli ölçülər əlavə edib. Unayın sözlərinə görə, bu sektor musiqi sənayesi ilə yanaşı, artıq fitness, oyun, kino və virtual reallığı da əhatə edir.
Sağlamlıq amili
"Qulaqcıqlar həm telefon zəngləri, həm də musiqi dinləmə fəaliyyətləri zamanı məxfiliyi təmin edir və həyatımızı asanlaşdırır. Bu, danılmaz faktdır", - Unay etiraf edib. Bununla belə, o qeyd edib ki, səsin birbaşa qulaq kanalına göndərilməsi insanın eşitmə qabiliyyəti üçün tamamilə zərərlidir. Bu, qulaqcıqlardan istifadənin, xüsusən də uzun müddətli istifadə zamanı nə qədər sağlamlığa zidd olduğuna dair suallar yaradır.
Səsin intensivliyi desibellə (dB) ölçülür. ABŞ-ın ən yaxşı səhiyyə agentliyi olan “CDC”yə görə, 120 desibeldən yüksək səslər eşitmə qabiliyyətimizə dərhal zərər verə bilər. 80 dB və daha yüksək səslər isə insanı narahat edir və uzun müddət məruz qaldıqda eşitmə qabiliyyətinə zərər verir. Unay, qulaqcıqla musiqi dinləyərkən və telefonla danışarkən qulaqlarımızın təxminən 80-85 dB səs intensivliyinə məruz qalması barədə xəbərdarlıq edib.
Müqayisə üçün deyək ki, insan qulağı avtomobildə səyahət edərkən təxminən 80 dB səsə məruz qalır, motosiklet mühərrikləri isə təxminən 95 dB səs çıxarır. Tozsoran kimi məişət texnikası təxminən 70 dB səs çıxarır. Narahatlıq və eşitmə problemi yaratmayan normal nitq 60 dB-dən yuxarıdır, pıçıltı isə təxminən 30 dB-dir.
Səs-küydən yaranan çirklənmə
Unay vurğulayıb ki, bu gün bir çox ölkələr şəhərlərdə səs-küyün yaratdığı çirkliliyi azaltmaq üçün çalışır, çünki yüksək səslər insanlara olduğu kimi, təbiətə də zərər verə bilər. Heyvanlarda insanlar kimi yüksək səslərdən narahat olurlar. Məsələn, pişik, it və at kimi məməlilər 90 dB və daha yüksək səslərdən ciddi şəkildə narahat olurlar.
Unay bildirib ki, Merilend Universitetində aparılan araşdırma yüksək səs və səs-küy çirkliliyinin bəzi dəniz canlılarında da eşitmə problemlərinə səbəb olduğunu müəyyən edib.
Onun sözlərinə görə, ABŞ Ətraf Mühitin Mühafizəsi Agentliyi (EPA) və BMT-nin Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatı (ÜST) ətraf mühitdə səs-küyün gün ərzində 70 dB-dən aşağı qalmalı olduğunu bəyan edib.
Ancaq İstanbul və Nyu-York kimi böyük şəhərlərdə səsin orta hesabla 80 dB-dən yuxarı olduğu müəyyənləşdirilib.
Təkliflər
Mütəxəssislər tozsoran kimi məişət cihazlarının, qatar və yük maşınları kimi nəqliyyat vasitələrinin, iş və inşaat maşınlarının "gündəlik həyatımızda səs-küy çirklənməsinə töhfə verdiyinə" diqqət çəkiblər. "Biz bu səs-küydən qaçmaq üçün adətən qulaqcıq taxıb yüksək səsli musiqi dinləməklə həll yolu tapırıq. Əslində, bir növ tavadan birbaşa ocağa tullanırıq", -deyə Dəniz Unay xəbərdarlıq edib.
Gündəlik həyatın əvəzolunmaz hissəsinə çevrilən smartfonlar məruz qaldığımız dB dəyərini anında ölçə bilir. Biz bu dəyərlərə diqqət yetirməli, musiqini daha aşağı səviyyədə dinləməliyik", - o, əlavə edib.
Səs-küyün qarşısını alan qulaqcıqlar ətraf mühitdəki səsləri azaltmaqda faydalı ola bilər. Beləliklə, musiqi dinləyərkən səsin artırılması ehtiyacını aradan qaldıra bilər. Unay insanları eşitmələrində problem hiss etdikdə həkimə müraciət etməyə çağıraraq, qulaq və qulaqcıq gigiyenasına da diqqət etməyin vacib olduğunu söyləyib.
Nubar Süleymanova, “İki sahil”
