Dünyada nadir halda elə ölkələr tapılar ki, həm ədalətli müharibədə tam və mütləq qələbə qazansın, həm öz ərazi bütövlüyünü və suverenliyini hər qarış torpağı azad edərək özü təmin etsin, həm də müharibə cinayətkarlarını məhkəmə qarşısına çıxarmağa nail olsun. Müasir beynəlxalq münasibətlər sistemində bu, yalnız hərbi güc deyil, eyni zamanda siyasi iradə, milli birlik, güclü diplomatiya və hüquqi əsaslara söykənən dövlət strategiyası tələb edir. Bu baxımdan Azərbaycan Respublikasının son illərdə keçdiyi tarixi yol dünya siyasi tarixində mühüm və unikal nümunə kimi dəyərləndirilir.
Uzun illər ərzində Ermənistanın Azərbaycana qarşı həyata keçirdiyi hərbi təcavüz nəticəsində ölkəmizin beynəlxalq səviyyədə tanınmış ərazilərinin təxminən 20 faizi işğal altında qalmışdı. Bu işğal təkcə torpaq itkisi ilə nəticələnməmiş, eyni zamanda bir milyondan artıq soydaşımızın öz doğma yurd-yuvalarından didərgin düşməsinə səbəb olmuşdu. Ermənistanın işğalçılıq siyasəti nəticəsində Qarabağ və ətraf rayonlarda şəhər və kəndlər dağıdılmış, tarixi-mədəni abidələr məhv edilmiş, ekoloji terror həyata keçirilmişdir.
Azərbaycan dövləti bütün bu illər ərzində münaqişənin sülh yolu ilə həllinə üstünlük vermiş, beynəlxalq hüququn norma və prinsiplərinə sadiqliyini qorumuşdur. Lakin aparılan danışıqların nəticəsiz qalması, beynəlxalq təşkilatların qəbul etdiyi qətnamələrin icra olunmaması ölkəmizi öz suveren hüquqlarını təmin etmək üçün qəti addımlar atmağa vadar etmişdir. 2020-ci il sentyabrın 27-də başlanan və 44 gün davam edən Vətən müharibəsi nəticəsində Azərbaycan Ordusu öz torpaqlarını işğaldan azad edərək tarixi ədaləti bərpa etdi.
Müzəffər Ali Baş Komandan, Azərbaycan Respublikasının Prezidenti
İlham Əliyev rəhbərliyi ilə həyata keçirilən uğurlu hərbi əməliyyatlar nəticəsində Füzuli, Cəbrayıl, Zəngilan, Qubadlı, Laçın rayonları, həmçinin Qarabağın incisi sayılan Şuşa şəhəri işğaldan azad olundu. Bu qələbə yalnız hərbi uğur deyil, eyni zamanda beynəlxalq hüququn aliliyinin təmin olunması, ədalətin zəfəri və tarixi həqiqətlərin bərpası idi.
2023-cü ilin sentyabr ayında həyata keçirilən lokal xarakterli antiterror tədbirləri nəticəsində isə Azərbaycanın suverenliyi ölkənin bütün ərazisində tam bərpa olundu. Bu, dövlətimizin öz ərazi bütövlüyünü və konstitusion quruluşunu tam təmin etməsi baxımından mühüm tarixi hadisə oldu. Azərbaycanın həyata keçirdiyi bu tədbirlər beynəlxalq hüququn norma və prinsiplərinə tam uyğun şəkildə reallaşdırıldı və ölkəmizin daxili işi kimi qiymətləndirildi.
Eyni zamanda Azərbaycan dövləti işğal dövründə törədilmiş müharibə cinayətləri, vandalizm aktları və insanlığa qarşı cinayətlərlə bağlı hüquqi proseslərin aparılmasını təmin etmişdir. Bu istiqamətdə həyata keçirilən tədbirlər nəticəsində təqsirkar şəxslərin məsuliyyətə cəlb olunması, onların beynəlxalq hüquq çərçivəsində mühakimə edilməsi istiqamətində mühüm addımlar atılmışdır. Bu, yalnız Azərbaycanın deyil, ümumilikdə beynəlxalq ədalət sisteminin gücləndirilməsinə xidmət edən mühüm bir prosesdir.
Bu gün işğaldan azad edilmiş ərazilərdə genişmiqyaslı bərpa və yenidənqurma işləri həyata keçirilir. Dövlət tərəfindən icra olunan “Böyük Qayıdış” proqramı çərçivəsində keçmiş məcburi köçkünlərin doğma torpaqlarına qayıdışı təmin edilir, müasir infrastruktur layihələri reallaşdırılır, yeni yaşayış məntəqələri salınır, sosial obyektlər inşa olunur., Azərbaycan ədalətli müharibədə qazandığı tam və qəti qələbə ilə təkcə öz ərazi bütövlüyünü təmin etməmiş, eyni zamanda beynəlxalq hüququn aliliyini və tarixi ədaləti bərpa etmişdir. Bu zəfər xalqımızın milli birliyinin, dövlətimizin güclü siyasi iradəsinin və Ordumuzun yüksək peşəkarlığının parlaq təcəssümüdür. Azərbaycanın qazandığı bu qələbə dünya tarixində nadir hallarda rast gəlinən ədalətin güc yolu ilə bərpasının ən bariz nümunələrindən biri kimi yadda qalacaq.
Yeganə Məmmədova,
YAP Xətai rayon təşkilatının əməkdaşı
