Psixoloqlar: “Təşəkkür edirəm” və “bağışlayın” deyən insanlar daha güclü emosional zəka nümayiş etdirirlər

Gündəlik ünsiyyətdə tez-tez işlədilən “təşəkkür edirəm” və “bağışlayın” ifadələri bəzən sadəcə nəzakət norması kimi qəbul olunsa da, psixologiyada bu ifadələr daha dərin məna daşıyır. Mütəxəssislərin fikrincə, bu ifadələri yerində və səmimi şəkildə istifadə edən insanlar inkişaf etmiş emosional zəka, empatiya və daxili sabitlik nümayiş etdirirlər. Bu davranış təkcə sosial qaydalara riayət etmək deyil, həm də insanın özünü və başqalarını daha dərindən anlama bacarığının göstəricisi hesab olunur.

Psixoloji yanaşmaya görə, “təşəkkür edirəm” demək sadəcə formal jest deyil, şüurlu münasibətin ifadəsidir. Bu ifadəni tez-tez işlədən insanlar başqalarının gördüyü işin arxasında duran zəhməti, sərf olunan vaxtı və niyyəti qiymətləndirməyi bacarırlar. Bu isə insanın diqqətini çatışmazlıqlardan çox müsbət məqamlara yönəltməsinə kömək edir. Belə yanaşma həm şəxsi rifahı artırır, həm də sosial münasibətləri möhkəmləndirir, çünki minnətdarlıq qarşı tərəfdə dəyərli olmaq hissini gücləndirir.

Digər tərəfdən, səmimi şəkildə üzr istəmək psixologiyada emosional yetkinliyin mühüm göstəricilərindən biri sayılır. Səhvi qəbul edib “bağışlayın” demək müdafiə mövqeyindən çıxaraq məsuliyyəti dərk etməyi göstərir. Bu davranış insanın haqlı görünməkdən daha çox münasibətləri qorumağa üstünlük verdiyini nümayiş etdirir. Üzr istəmək bacarığı olan şəxslər səhvləri inkar etmək əvəzinə, onları öyrənmək və düzəliş etmək üçün bir fürsət kimi dəyərləndirirlər.

Minnətdarlıq bildirmək və üzr istəmək, eyni zamanda, yüksək şəxsi məsuliyyət hissi ilə əlaqələndirilir. Minnətdarlıq ifadə edən insan aldığı dəstəyi dərk edir və qarşı tərəfin rolunu qəbul edir. Üzr istəyən insan isə öz hərəkətlərinin nəticələrinə görə məsuliyyəti başqasının üzərinə atmır. Psixoloqlar qeyd ediblər ki, bu cür davranış emosional tənzimləmənin güclü olduğunu göstərir və insanlara gərgin vəziyyətlərdə belə münasibətləri qorumağa imkan verir. Bundan əlavə, bu iki ifadə münasibətlərdə etimadın formalaşmasına da mühüm təsir göstərir. “Bağışlayın” deyərək qarşı tərəfin hisslərinə hörmət edildiyini göstərmək və “təşəkkür edirəm” deyərək görülən işə dəyər verildiyini ifadə etmək ailə və iş mühitində daha sağlam psixoloji atmosfer yaradır, insanlar arasında qarşılıqlı anlayışı və əməkdaşlığı gücləndirir.

Psixoloqlar vurğulayıblar ki, bu ifadələri səsləndirmək sadəcə etik normalara əməl etməklə kifayətlənmir, bu, insanın mənəvi və emosional yetkinliyinin göstəricisidir. Öz səhvlərini qəbul edə bilən və başqalarının davranışlarını, əməklərini qiymətləndirən şəxslər uzunmüddətli və sağlam münasibətlər qurmağa daha meyilli olurlar. Minnətdarlıq bildirmək və üzr istəmək kimi sadə görünən davranışlar sosial əlaqələri möhkəmləndirən və insanı tənhalıq hissindən qoruyan mühüm psixoloji amillərdən biri hesab olunur.

Şahnigar Əhmədova, “İki sahil”