Xalqların tarixində elə hadisələr olur ki, zaman keçdikcə onların mənası daha da dərinləşir, milli yaddaşın ayrılmaz hissəsinə çevrilir. 27 Sentyabr – Anım Günü Azərbaycan xalqı üçün məhz belə tarixlərdəndir. Bu gün Vətən uğrunda canından keçən şəhidlərimizin əziz xatirəsinin dərin ehtiramla yad edildiyi, eyni zamanda xalqımızın milli birliyinin, mənəvi həmrəyliyinin və vətənpərvərlik ruhunun bir daha öz ifadəsini tapdığı gündür.

2020-ci ilin 27 sentyabrında başlayan Vətən müharibəsi Azərbaycan tarixinin mühüm mərhələlərindən birinə çevrildi. Onilliklər ərzində davam edən münaqişə, ərazilərin işğal altında qalması və yüz minlərlə insanın doğma yurdlarından didərgin düşməsi Azərbaycan cəmiyyətinin yaddaşında dərin iz buraxmışdı. Azərbaycanın rəsmi mövqeyində ölkə ərazisinin təxminən 20 faizinin uzun illər işğal altında saxlanıldığı bildirilirdi. BMT Təhlükəsizlik Şurasının 1993-cü ildə qəbul etdiyi qətnamələrdə də Azərbaycanın işğal olunmuş ərazilərindən qüvvələrin çıxarılması tələb edilirdi.

Lakin Azərbaycan xalqı bu vəziyyətlə heç zaman barışmadı. Qarabağa qayıdış arzusu illər keçdikcə zəifləmədi, əksinə, milli yaddaşda, ictimai şüurda və Vətənə bağlılıq hissində daha da möhkəmləndi. Doğma torpaqların azadlığı ideyası müxtəlif nəsilləri birləşdirən mənəvi dəyərə çevrildi. Bu birlik yalnız siyasi və hərbi məqsədlə məhdudlaşmırdı; o, bütöv bir xalqın tarixi ədalətin bərpasına olan inamını ifadə edirdi.

2020-ci ilin payızında başlayan 44 günlük Vətən müharibəsi bu uzunmüddətli mübarizənin yeni mərhələsi oldu. Azərbaycan Ordusunun hərbi əməliyyatları nəticəsində bir sıra şəhər, rayon və yaşayış məntəqələri üzərində nəzarət bərpa edildi, 10 noyabr 2020-ci il tarixli üçtərəfli Bəyanatdan sonra Ağdam, Kəlbəcər və Laçın rayonları da Azərbaycana qaytarıldı. Azərbaycanda müharibənin nəticəsi tarixi Qələbə kimi qiymətləndirilir.

Bu Qələbənin arxasında isə ilk növbədə Vətən uğrunda canından keçən şəhidlərin fədakarlığı, qazilərin qəhrəmanlığı, Azərbaycan əsgərinin iradəsi və xalqın nümayiş etdirdiyi birlik dayanır. Prezident İlham Əliyevin Anım Günü ilə bağlı çıxışlarında da Birinci və İkinci Qarabağ müharibələrinin şəhidlərinin xatirəsinin əbədi yaşayacağı, qazanılmış nəticələrdə onların qəhrəmanlığının və fədakarlığının xüsusi yeri olduğu vurğulanır.

Məhz buna görə 27 Sentyabr təkcə bir tarixi hadisənin başlanğıc günü deyil, həm də şəhidlərin xatirəsinə ümumxalq ehtiramının ifadəsidir. Azərbaycan Prezidentinin 2 dekabr 2020-ci il tarixli Sərəncamı ilə hər il sentyabrın 27-si ölkədə Anım Günü kimi təsis edilib. Sərəncamda Vətən müharibəsində əsgər və zabitlərin, arxa cəbhədə çalışan insanların və bütövlükdə Azərbaycan xalqının birlik və həmrəylik nümayiş etdirdiyi xüsusi vurğulanır.

Bu ehtiramın ən yaddaqalan nümunələrindən biri 2021-ci il sentyabrın 27-də Bakıda keçirilən yürüş oldu. Vətən müharibəsində həlak olmuş hərbçilərin, mülki şəxslərin və itkin düşmüş insanların xatirəsinə həsr edilən yürüşdə Prezident İlham Əliyev və birinci xanım Mehriban Əliyeva da iştirak etdilər. Həmin gün saat 12:00-da bütün ölkə ərazisində şəhidlərin xatirəsi bir dəqiqəlik sükutla yad edildi, Vətən Müharibəsi Memorial Kompleksinin və Zəfər Muzeyinin təməli qoyuldu.

Şəhidlərin xatirəsinin əbədiləşdirilməsi və Vətən müharibəsinin tarixi yaddaşının gələcək nəsillərə çatdırılması baxımından Zəfər Parkı və Zəfər Muzeyi də xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Bakıda Zəfər Parkı 8 noyabr 2024-cü ildə istifadəyə verilib. Parkın memorial məkanları Vətən müharibəsində keçilən yolu, şəhidlərin xatirəsini və milli birliyi simvolik şəkildə əks etdirir. 8 noyabr 2025-ci ildə isə Zəfər Muzeyi açılıb. Muzeyin ekspozisiyası Qarabağın tarixi, münaqişə dövrü, 44 günlük Vətən müharibəsi, şəhid və qəhrəmanların həyat yolu, eləcə də Azərbaycanın suverenliyinin bərpası ilə bağlı materialları əhatə edir.

Anım Günü xalqımızın hüznünü qürurla, xatirəni məsuliyyətlə, keçmişi isə gələcəklə birləşdirən mənəvi körpüdür. Bu baxımdan 27 Sentyabr şəhidlərimizə ümumxalq ehtiramının, milli-mənəvi birliyimizin və Vətənə sonsuz bağlılığımızın təcəssümüdür.

Ramiz Hüseynov,

YAP İdarə Heyətinin üzvü, YAP Sumqayıt şəhər təşkilatının sədri