15 aprel – bu tarix Azərbaycan elminin və ziyalılıq tarixinin parlaq simalarından biri, görkəmli oftalmoloq-alim, akademik, fədakar ana və vətənpərvər ziyalı Zərifə Əziz qızı Əliyevanın anım günüdür. Hər il bu tarixdə ölkəmizdə elm adamları, tələbələr, ziyalılar və sadə insanlar onun əziz xatirəsini hörmət və ehtiramla yad edirlər. Çünki Zərifə Əliyeva yalnız böyük bir alim, görkəmli tədqiqatçı deyil, həm də insanlara sevgi ilə yanaşan, onların sağlamlığı və rifahı üçün həyatını həsr etmiş əvəzolunmaz bir şəxsiyyət idi.

Zərifə Əliyeva 28 aprel 1923-cü ildə qədim Azərbaycan diyarı olan Naxçıvanda dünyaya göz açıb. Onun atası – Azərbaycan xalqının yaddaşında mərd, alim, dövlət xadimi kimi qalan Əziz Əliyev idi. Belə bir ziyalı ailəsində böyüyən Zərifə xanım kiçik yaşlarından biliyə, elmə, insanlara köməyə can atırdı.

Orta təhsilini müvəffəqiyyətlə başa vurduqdan sonra o, 1942-ci ildə Azərbaycan Dövlət Tibb İnstitutuna daxil olur. Həmin dövr çətin müharibə illərinə təsadüf etsə də, o, böyük əzmkarlıqla təhsilini davam etdirir və 1947-ci ildə institutu bitirir. Elə həmin ildən başlayaraq Zərifə xanımın uzun və şərəfli elmi-pedaqoji fəaliyyəti başlayır. Zərifə Əliyeva oftalmologiya sahəsində nəinki Azərbaycan, ümumiyyətlə, keçmiş Sovet İttifaqı miqyasında tanınmış alim idi. Onun elmi fəaliyyətinin əsas istiqamətləri göz xəstəliklərinin profilaktikası, müalicəsi və xüsusilə peşəkar göz xəstəliklərinin araşdırılması olmuşdur. O, bu sahədə bir çox yeniliklərə imza atmış, təkcə klinik praktikada deyil, nəzəri tədqiqatlarda da öncüllər sırasında olmuşdur.

Zərifə xanım ilk azərbaycanlı qadın oftalmoloq idi ki, akademik adına layiq görülmüşdü. O, tibb elmləri doktoru, professor, SSRİ Tibb Elmləri Akademiyasının üzvü və Azərbaycan Elmlər Akademiyasının həqiqi üzvü olmuşdur. Onun rəhbərliyi altında onlarla dissertasiya işi müdafiə olunmuş, yüzlərlə gənc həkim və alim onun elmi məktəbindən bəhrələnmişdir.

Zərifə Əliyevanın əsas elmi əsərləri arasında “Şəkərli diabet xəstələrinin göz dibi damarlarında dəyişikliklər”, “Peşə gözü xəstəlikləri” və bir çox digər fundamental tədqiqatlar mühüm yer tutur. Bu əsərlər hələ də oftalmoloqlar üçün əsas mənbə kimi dəyərləndirilir.

Zərifə xanım yalnız bir alim kimi deyil, həm də bir insan kimi dəyərli, mərhəmətli və qayğıkeş bir şəxsiyyət idi. Onun pasiyentlərinə, tələbələrinə, həmkarlarına göstərdiyi diqqət və qayğı, davranış mədəniyyəti onu cəmiyyətdə sevimli və nüfuzlu bir simaya çevirmişdi. Həkimlik onun üçün sadəcə peşə yox, bir vicdan, mərhəmət və missiya məsələsi idi.

Zərifə Əliyeva eyni zamanda bir ailə qadını, ana və vətəninə sədaqətli bir vətəndaş kimi də nümunə olmuşdur. Onun həyat yoldaşı, Azərbaycan xalqının ümummilli lideri Heydər Əliyev idi. Onların ailə həyatı həm məhəbbət, həm də qarşılıqlı hörmət üzərində qurulmuş, bu münasibətlər illərlə bir çox insanlara nümunə olmuşdur. Onların oğlu İlham Əliyev hazırda müstəqil Azərbaycanın Prezidenti kimi fəaliyyət göstərir.

Zərifə Əliyeva 1985-ci il aprelin 15-də vəfat etsə də, onun qoyduğu elmi və mənəvi irs bu gün də yaşayır. Onun adına Zərifə Əliyeva adına Milli Oftalmologiya Mərkəzi, orta və ali təhsil müəssisələri, tibb sahəsində təqaüdlər və fondlar yaradılmışdır. Onun xatirəsinə həsr olunmuş kitablar, sənədli filmlər və tədbirlər vasitəsilə yeni nəsillər bu böyük şəxsiyyəti tanımağa və örnək almağa davam edirlər.

Hər il 15 aprel tarixində Zərifə xanımın xatirəsi ehtiramla anılır, məzarı ziyarət olunur. Bu, sadəcə bir anım günü deyil – elmə, insanlara və doğma vətənə sevgi ilə yaşanmış bir ömrə sayğı günüdür

Zərifə Əliyeva Azərbaycanın tibb elminin inkişafına əvəzsiz töhfələr vermiş, qadın alimlərin nüfuzunu yüksəltmiş, elm və vicdanı birləşdirən parlaq bir şəxsiyyət kimi tarixə düşmüşdür. Onun ömür yolu və əməlləri bu gün də minlərlə insana örnəkdir. Onun adı bu torpaqda yaşayan hər bir vətəndaş üçün fəxr və qürur mənbəyidir.

Akademik Zərifə Əliyevanın əziz xatirəsi xalqımızın qəlbində daim yaşayacaq.

A.F.Məmmədova,
17 nömrəli tam orta məktəbin müəllimi