Prezident İlham Əliyev BMT Baş Assambleyasının 80-ci sessiyasında çıxış edərkən Xəzər dənizində suyun səviyyəsinin azalması ilə bağlı ciddi narahatlıq ifadə etdi. Bu, yalnız Azərbaycanın deyil, bütün Xəzəryanı ölkələrin qarşısında duran mühüm bir ekoloji və sosial problem olaraq, regionun gələcəyini təhlükə altına alır. Dövlət başçısının sözlərinə görə, bu problem, həmçinin beynəlxalq əməkdaşlıq və kollektiv səylərlə həll edilməli olan qlobal bir məsələdir.

İlham Əliyev qeyd etdi ki, Xəzər dənizinin su səviyyəsinin azalması yalnız bir təbii fəlakət deyil, həm də insan fəaliyyətinin nəticəsi olaraq ortaya çıxmış bir problemdir. Xəzər, dünyanın ən böyük dənizi olduğu üçün bu sahədəki dəyişikliklər yalnız yerli ekosistemlərə deyil, həm də qlobal ekoloji tarazlığa təsir edir. Çayların məcrasının dəyişdirilməsi, sənaye çirkliliyi, xüsusən də dənizin su balansını pozan insan fəaliyyəti bu vəziyyəti daha da pisləşdirir.

Prezident, Xəzər dənizində su ehtiyatlarının azalmasının nəticələrinin artıq hiss olunduğunu vurğuladı. Su səviyyəsinin düşməsi balıqçılıq sənayesinə, kənd təsərrüfatına və sahilyanı icmalara böyük təsir göstərir. Dənizin kənarlarında yaşayan əhalinin həyat tərzi dəyişir, çünki dəniz suyu sahillərdən uzaqlaşır və sahilyanı kəndlərdə kənd təsərrüfatı üçün istifadə edilə bilən torpaqlar azalır.

Xəzər dənizinin su səviyyəsinin azalması, təbii ki, sosial və iqtisadi sahələrə də ciddi təsir göstərir. Azərbaycan və digər Xəzəryanı ölkələrdə balıqçılıq və digər su məhsulları istehsalı sahələri, Xəzərin ekosisteminin zəifləməsindən dolayı zərər görür. İlham Əliyev, bu məsələnin region ölkələrinin gələcək iqtisadi inkişafına ciddi təhdid yaratdığını qeyd etdi. Sahil kəndlərində balıqçılıq peşəsi ilə məşğul olan insanların iş imkanları məhdudlaşır, bu da sosial qeyri-bərabərliyin artmasına səbəb olur.

Eyni zamanda, Xəzərin su səviyyəsinin azalması, dənizdəki limanlar və infrastruktur layihələrinin fəaliyyətini çətinləşdirir. Məsələn, Xəzər dənizinə çıxışı olan limanlar və nəqliyyat infrastrukturunun dayanıqlılığı suyun səviyyəsinin enməsi ilə ciddi şəkildə pozulmuşdur. Bu, ölkələrin ticarət imkanlarını da məhdudlaşdırır, regional iqtisadi əməkdaşlıq üçün yeni çağırışlar yaradır.

Xəzər dənizində suyun səviyyəsinin azalması məsələsi əslində həm də iqlim dəyişiklikləri ilə sıx əlaqədardır. Prezident İlham Əliyev çıxışında bu faktoru da qeyd etdi. İqlim dəyişikliyi, qlobal miqyasda su ehtiyatlarının azalmasına səbəb olur, lakin bu vəziyyət Xəzər dənizində daha qabarıq şəkildə özünü göstərir. Yüksək temperatur və qeyri-müəyyən yağış rejimi nəticəsində bölgənin su resursları azalmağa davam edir.

Lakin yalnız təbii amillər bu problemi izah etmir. Xəzər dənizinin su balansını pozan amillərdən biri də insan fəaliyyətidir. Çayların su axınlarının dəyişdirilməsi, suyun həddindən artıq istifadəsi və ekosistemin qorunması sahəsində atılmayan lazımi addımlar, bu problemin dərinləşməsinə səbəb olub. Dövlət başçısı, bu məsələnin qarşısının alınması üçün müvafiq tədbirlərin görülməsinin vacibliyini qeyd etdi və qeyd etdi ki, bu, yalnız regional səviyyədə deyil, eyni zamanda qlobal səviyyədə həll edilməli bir məsələdir.

Beləliklə, İlham Əliyevin çıxışı, Xəzər dənizindəki su ehtiyatlarının azalması probleminin həm ekoloji, həm də sosial-iqtisadi baxımdan nə qədər ciddi olduğunu ortaya qoyur. Bu məsələnin həlli, yalnız Xəzəryanı ölkələrin deyil, bütün beynəlxalq ictimaiyyətin ortaq səylərini tələb edir. Bu vəziyyət, həmçinin regional və beynəlxalq əməkdaşlığın vacibliyini bir daha göstərir.

Çiçək Əliyeva,
YAP Xətai rayon təşkilatının General Mehmandarov küçəsi 78 ünvanında yerləşən ərazi partiya təşkilatının üzvü