Müasir dövrdə sosial şəbəkələr, sosial media gənclərin gündəlik həyatının ayrılmaz hissəsinə çevrilib. İnternet və smartfonların geniş yayılması nəticəsində sosial şəbəkələr artıq insanların əsas ünsiyyət və məlumat mənbələrindən biri hesab olunur. Xüsusilə gənclər gün ərzində müxtəlif sosial platformalarda aktiv olur, xəbərləri izləyir, fikirlərini bölüşür və digər insanlarla əlaqə saxlayırlar. Lakin sosial medianın həyatımızda bu qədər geniş yer tutması onun düzgün və mədəni şəkildə istifadə edilməsinin vacibliyini daha da artırır.
Araşdırmalar göstərir ki, gənclərin böyük bir hissəsi gün ərzində bir neçə saatını sosial şəbəkələrdə keçirir. Bu platformalar vasitəsilə onlar dünyanın müxtəlif ölkələrində baş verən hadisələrdən xəbər tutur, yeni biliklər əldə edir və öz maraq dairələrinə uyğun məlumatlar tapırlar. Sosial media həm də gənclərə öz yaradıcılıqlarını nümayiş etdirmək, sosial layihələr haqqında məlumat yaymaq və ictimai müzakirələrdə iştirak etmək imkanı yaradır. Bu baxımdan sosial şəbəkələr gənclərin məlumatlanması və dünyagörüşünün genişlənməsi üçün mühüm vasitə hesab olunur. Bununla yanaşı, sosial mediadan istifadə edərkən müəyyən qaydalara və etik davranış normalarına riayət etmək də vacibdir. Sosial mediadan istifadə mədəniyyəti ilk növbədə paylaşılan məlumatın doğruluğunu yoxlamaq, başqalarının fikirlərinə hörmətlə yanaşmaq və internet mühitində etik davranmaq deməkdir. Təəssüf ki, bəzən sosial şəbəkələrdə düşünülmədən edilən paylaşımlar, təhqiredici şərhlər və ya təsdiqlənməmiş məlumatların yayılması kimi hallara rast gəlinir. Bu isə sosial mediada sağlam informasiya mühitinin formalaşmasına mənfi təsir göstərə bilər.
Son illərdə Azərbaycanda da sosial mediada yayılan bəzi yanlış məlumatlar və şayiələr cəmiyyətdə geniş müzakirələrə səbəb olub. Bəzi hallarda təsdiqlənməmiş xəbərlərin sürətlə yayılması insanlar arasında çaşqınlıq və narahatlıq yarada bilir. Bu kimi hadisələr göstərir ki, sosial mediada məlumat paylaşarkən daha diqqətli və məsuliyyətli olmaq vacibdir. Çünki sosial şəbəkələrdə yayılan hər bir məlumat qısa müddət ərzində minlərlə istifadəçiyə çata bilir. Sosial mediadan istifadə mədəniyyəti yalnız məlumat paylaşmaqla məhdudlaşmır. Buraya həm də internetdə düzgün ünsiyyət qurmaq, şəxsi məlumatların qorunmasına diqqət yetirmək və digər istifadəçilərin hüquqlarına hörmətlə yanaşmaq daxildir.
Gənclər sosial mediadan istifadə edərkən aqressiv və təhqiredici davranışlardan uzaq olmalı, daha çox faydalı və maarifləndirici paylaşımlara üstünlük verməlidirlər. Bu həm onların şəxsi imicinə, həm də ümumi informasiya mühitinə müsbət təsir göstərir. Mütəxəssislər bildirirlər ki, sosial mediadan düzgün istifadə etmək üçün informasiya savadlılığının artırılması xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Gənclər internetdə qarşılaşdıqları məlumatları müxtəlif mənbələrdən yoxlamalı, etibarlı və rəsmi məlumatlara üstünlük verməli, sosial mediaya həddindən artıq vaxt ayırmamağa çalışmalıdırlar. Bundan əlavə, ailə və təhsil müəssisələri də gənclərə sosial mediadan düzgün istifadə qaydalarının aşılanmasında mühüm rol oynayır.
Nəticə olaraq demək olar ki, sosial media müasir cəmiyyətin mühüm ünsiyyət vasitələrindən biridir və gənclərin həyatında böyük yer tutur. Lakin bu imkanlardan düzgün və mədəni şəkildə istifadə etmək hər bir istifadəçinin məsuliyyətidir. Sosial mediada etik davranış, düzgün informasiya paylaşımı və qarşılıqlı hörmət prinsiplərinə riayət edilməsi sağlam informasiya mühitinin formalaşmasına və gənclərin daha məsuliyyətli və məlumatlı vətəndaş kimi yetişməsinə kömək edir.
Aysel Əliyeva,
Bakı Slavyan Universtetinin 4 cü kurs tələbəsi
