Prezident cənab İlham Əliyevin VII Ümumdünya Mədəniyyətlərarası Dialoq Forumundakı çıxışı Azərbaycanın siyasi, iqtisadi və diplomatik inkişaf strategiyasını, beynəlxalq münasibətlər sistemində artan rolunu və yeni geosiyasi reallıqlara yanaşmasını əks etdirən mühüm mesajlarla zəngindir. Çıxışın əsas xəttini milli birlik, dövlət suverenliyi, beynəlxalq hüquq, iqtisadi dayanıqlılıq və mədəniyyətlərarası əməkdaşlıq prinsipləri təşkil edir. 2011-ci ildən keçirilən Ümumdünya Mədəniyyətlərarası Dialoq Forumunun nüfuzlu beynəlxalq platformaya çevrilməsi Azərbaycanın bu istiqamətdə həyata keçirdiyi ardıcıl siyasətin nəticəsidir.

Müxtəlif ölkələri təmsil edən minlərlə iştirakçının Bakıda bir araya gəlməsi ölkəmizin qlobal dialoq və əməkdaşlıq məkanındakı mövqeyini gücləndirir. Müasir dünyada müharibələrin, siyasi qarşıdurmaların və dini-etnik ziddiyyətlərin artdığı şəraitdə mədəniyyətlərarası dialoq yalnız humanitar təşəbbüs deyil, həm də sabitlik və qarşılıqlı etimad üçün strateji vasitədir. Azərbaycan tarixən Avropa ilə Asiyanın qovuşuğunda yerləşərək müxtəlif mədəniyyətlər arasında körpü rolunu oynayıb. Multikulturalizm, dini və etnik dözümlülük ənənələri bu gün də cəmiyyətimizin mühüm xüsusiyyətlərindəndir. Ölkədə müxtəlif etnik və dini qrupların vahid dövlətçilik ideyası ətrafında birləşməsi milli sabitliyin əsas dayaqlarından biridir. Bu baxımdan azərbaycançılıq ideologiyası xüsusi əhəmiyyət daşıyır. O, vətəndaşları ortaq vətən, milli maraqlar və dövlət müstəqilliyinin qorunması ətrafında birləşdirir. 44 günlük Vətən müharibəsində nümayiş etdirilən həmrəylik milli birliyin real gücünü təsdiqlədi.

Azərbaycanın ərazi bütövlüyünü və suverenliyini bərpa etməsi ölkənin müasir tarixində yeni mərhələ açdı. Bununla yanaşı, hərbi qələbədən sonra sülh təşəbbüsünün irəli sürülməsi Azərbaycanın regional siyasətində mühüm istiqamətə çevrildi. 2025-ci ilin avqustunda Vaşinqtonda Azərbaycan və Ermənistan arasında sülh sazişinin mətninin paraflanması və üçtərəfli Bəyannamənin imzalanması münasibətlərin normallaşdırılması baxımından əhəmiyyətli addım oldu. Lakin davamlı sülhün təmin edilməsi üçün siyasi razılaşmaların konkret öhdəliklərə və qarşılıqlı etimada çevrilməsi vacibdir. Cənab Prezidentin çıxışında beynəlxalq hüququn icra mexanizmləri məsələsi də xüsusi yer tutur. BMT Təhlükəsizlik Şurasının 1993-cü ildə qəbul etdiyi və Azərbaycanın işğal olunmuş ərazilərindən Ermənistan qoşunlarının çıxarılmasını tələb edən qətnamələrin uzun illər icra edilməməsi beynəlxalq sistemin effektivliyi ilə bağlı ciddi suallar doğurur. Bu təcrübə göstərir ki, beynəlxalq hüququn aliliyi yalnız prinsiplərin bəyan olunması ilə deyil, onların bütün dövlətlərə bərabər tətbiqi və icrasının təmin edilməsi ilə mümkündür. İkili standartlar problemi beynəlxalq münasibətlərdə etimadı zəiflədən əsas amillərdəndir. Eyni hadisələrə fərqli siyasi yanaşmalar, dövlətlərin suveren hüquqlarına müdaxilə cəhdləri və beynəlxalq qərarların seçici şəkildə tətbiqi qlobal sabitliyə mənfi təsir göstərir. Azərbaycanın mövqeyi ondan ibarətdir ki, beynəlxalq əməkdaşlıq qarşılıqlı hörmət, suveren bərabərlik və daxili işlərə qarışmamaq prinsipləri əsasında qurulmalıdır. Ölkəmizin beynəlxalq nüfuzunun artması çoxşaxəli xarici siyasətlə də bağlıdır. Çinlə hərtərəfli strateji tərəfdaşlıq Bəyannaməsinin və ABŞ ilə Strateji Xartiyanın 2025-ci ildə imzalanması Azərbaycanın müxtəlif güc mərkəzləri ilə əlaqələrini inkişaf etdirmək imkanlarını nümayiş etdirir. Avropa dövlətləri, İslam dünyası və Asiya ölkələri ilə əməkdaşlıq Azərbaycanın diplomatik imkanlarını genişləndirir.

İslam Əməkdaşlıq Təşkilatının və Avropa Siyasi Birliyinin gələcək zirvə görüşlərinə ev sahibliyi etmək perspektivi də ölkəmizin beynəlxalq dialoq məkanındakı rolunu gücləndirir. Azərbaycanın geosiyasi mövqeyi iqtisadi inkişaf üçün də mühüm imkanlar yaradır. Avropa ilə Asiya arasında yerləşməsi, enerji resursları və müasir nəqliyyat infrastrukturu ölkəmizi beynəlxalq bağlantıların vacib iştirakçısına çevirir. Şərq-Qərb və Şimal-Cənub nəqliyyat istiqamətlərinin inkişafı təkcə tranzit gəlirlərini artırmır, həm də investisiya, logistika və qeyri-neft sektorunun genişlənməsi üçün şərait yaradır. Cənab Prezidentin Azərbaycanın xarici borcunun ÜDM-in 5 faizindən bir qədər artıq olması barədə açıqlaması iqtisadi dayanıqlılıq baxımından diqqətəlayiqdir. Aşağı borclanma səviyyəsi maliyyə siyasətində çevikliyi qorumağa və xarici iqtisadi risklərə qarşı imkanları genişləndirməyə kömək edir. Bununla belə, uzunmüddətli inkişaf üçün iqtisadiyyatın şaxələndirilməsi, qeyri-neft sektorunun gücləndirilməsi, insan kapitalına investisiyaların artırılması və rəqabətqabiliyyətli istehsalın genişləndirilməsi vacibdir. Müstəqilliyin qorunması yalnız iqtisadi və hərbi güclə məhdudlaşmır. İnformasiya mühitində xarici təsirlərin artdığı müasir dövrdə ideoloji təhlükəsizlik, milli-mənəvi dəyərlərin qorunması və cəmiyyətin maarifləndirilməsi də strateji əhəmiyyət daşıyır.

Bu baxımdan multikulturalizm və mədəniyyətlərarası dialoq həm daxili sabitliyi möhkəmləndirən, həm də Azərbaycanın beynəlxalq əməkdaşlıq imkanlarını genişləndirən amillərdir. Bütövlükdə, Prezident cənab İlham Əliyevin çıxışı Azərbaycanın müasir inkişaf modelinin qarşılıqlı əlaqəli istiqamətlərini ortaya qoyur: milli birlik, suverenlik, müstəqil xarici siyasət, iqtisadi dayanıqlılıq və beynəlxalq əməkdaşlıq. Bu istiqamətlərin uzlaşdırılması ölkəmizin regional və qlobal mövqeyini gücləndirir. Qarşıda duran əsas vəzifə əldə edilmiş siyasi və iqtisadi nailiyyətləri davamlı inkişafa, sosial rifaha və uzunmüddətli regional sülhə çevirməkdir. Azərbaycanın beynəlxalq dialoq təşəbbüsləri də məhz bu məqsədə — qarşılıqlı hörmətə, beynəlxalq hüquqa və əməkdaşlığa əsaslanan daha sabit dünya nizamının formalaşmasına xidmət edir.

Tahir Mirkişili,

Milli Məclisin deputatı