Prezident İlham Əliyevin Dublində keçirilən “Avropa Siyasi Birliyi”nin 9-cu Zirvə toplantısında iştirakı Azərbaycanın beynəlxalq siyasi arenada imkanlarının artdığını göstərdi. Dövlət başçısı eyni məkanda Avropa liderləri ilə enerji, nəqliyyat və investisiya məsələlərini, Ermənistanın Baş naziri Nikol Paşinyanla isə Cənubi Qafqazda sülhün möhkəmləndirilməsi üçün praktik addımları müzakirə edib.
Prezident İlham Əliyev sammitin plenar iclasında və dəyirmi masasında iştirak edib, həmçinin on ikitərəfli görüş keçirib.
Azərbaycan liderinin şəxsi nüfuzu ölkənin xarici tərəfdaşlarının ən yüksək səviyyədə dialoqu davam etdirməkdə maraqlı olması ilə müşayiət olunur. Keçən il Aİ-nin ali nümayəndəsi Kaya Kallas və genişlənmə üzrə komissar Marta Kos, bu ilin martında Aİ Şurasının Prezidenti Antonio Koşta və Aİ-nin enerji və mənzil üzrə komissarı Dan Yorqensen, iyulda isə Avropa Komissiyasının Prezidenti Ursula Fon der Lyayen Bakıya səfər etmişdilər. Dublində Koşta Azərbaycan Prezidentini Brüsselə dəvət edib. Söhbət əsnasında uzunmüddətli qaz müqavilələri, maliyyələşdirmə mexanizmləri və Naxçıvan dəmir yolu layihəsinin qiymətləndirilməsi müzakirə edilib. Bu əlaqələr hər iki tərəfin maraq göstərdiyi layihələrin irəliləməsi üçün konkret işlərə əsaslanır.
Dublin görüşlərinin məzmunu Azərbaycan Prezidentinin qurduğu əlaqələrin müxtəlifliyini nümayiş etdirir. O, Ukrayna və Moldova liderləri Volodimir Zelenski və Maya Sandu ilə iqtisadi-ticari əməkdaşlığı, Bolqarıstanın Baş naziri Rumen Radev, Yunanıstanın Baş naziri Kiriakos Mitsotakis və Rumıniya Prezidenti Nikusor Dan ilə enerji tərəfdaşlığının perspektivlərini, Çexiyanın Baş naziri Andrey Babiş ilə isə ticarət və investisiya məsələlərini müzakirə edib. Dövlət başçısı, həmçinin Litva Prezidenti Gitanas Nauseda ilə görüşüb. Böyük Britaniyanın Baş naziri Endi Börnhem ilə görüşdə Strateji Tərəfdaşlıq haqqında Birgə Bəyannamənin mübadiləsi aparılıb. Böyük Britaniya ilə uzunmüddətli neft və qaz əməkdaşlığı bərpaolunan enerji və yüksək texnologiyalar sahəsində əlaqələrin genişləndirilməsi üçün təməl yaradıb.
İkitərəfli müzakirələrdə əsas yer tutan enerji mövzusu sammitin ümumi gündəliyində daha da inkişaf etdirilib. Noyabrın 12-də Dublində keçirilən “Rəqabətqabiliyyətli Avropanın yaradılması: innovasiya, bağlantılar və əlçatan enerji” adlı dəyirmi masa müzakirəsində çıxış edən Prezident İlham Əliyev 2022-ci ildə Aİ ilə strateji tərəfdaşlıq memorandumunun imzalanmasından sonra Azərbaycanın Avropa İttifaqına qaz tədarükünün 8 milyard kubmetrdən 13 milyard kubmetrə qədər artdığını bildirib. Azərbaycan Aİ-nin on üzv dövləti də daxil olmaqla 16 ölkəyə qaz tədarük edir. Bu rəqəmlər Prezident İlham Əliyevin enerji siyasətinin nəticələrini nümayiş etdirir. Cənub Qaz Dəhlizi Azərbaycana yeni bazarlara çıxış imkanı verib və boru kəmərinin tam gücünün genişləndirilməsi məsələsi ortaya çıxarılıb. Eyni zamanda, Bakı bərpaolunan mənbələrdən elektrik enerjisi ixracı layihələri hazırlayır. Bu layihələr A. Koşta və N. Dan ilə görüşlər zamanı müzakirə olunub.
Prezident İlham Əliyevin balanslaşdırılmış kursu nəqliyyat siyasətində xüsusilə aydın görünür. Orta Dəhlizin inkişafı Azərbaycanın Xəzər dənizi və Cənubi Qafqaz vasitəsilə daşımalarda rolunu gücləndirir. Rusiyanı İranla birləşdirən Şimal-Cənub marşrutunun qərb qolu da ölkədən keçir. 2024-cü ilin dekabrında Moskva və Bakı bu dəhlizlə tranzit yükdaşımalarının inkişafı haqqında saziş imzalayıb. Rusiya və Azərbaycan şirkətləri üçün birlikdə işləməyin dəyəri proqnozlaşdırıla bilən çatdırılma müddətlərinin necə olması, malların sərhəddən nə qədər tez keçməsi və daşınma xərcləri ilə müəyyən edilir. Məhz burada Azərbaycanın müxtəlif bazarlar arasında əlaqələndirici rolu praktiki əhəmiyyət kəsb edir.
Prezident İlham Əliyevin ardıcıl siyasəti Ermənistanın Baş naziri Nikol Paşinyanla söhbətində də özünü göstərib. Dublin görüşündə tərəflər sərhədlərin delimitasiyası, ticarət və tranzit, TRIPP marşrutu üzrə dəmir yolu və avtomobil yollarının layihələndirilməsi və elektrik şəbəkələrinin birləşdirilməsi perspektivlərini müzakirə ediblər. Ötən ilin noyabrından bəri Azərbaycan ərazisindən Ermənistana 105 min ton yük daşınıb. Bu rəqəm siyasi dialoqun ticarətə necə təsir etdiyini göstərir. Rusiya üçün Cənubi Qafqazda nəqliyyat əlaqələrinin inkişaf etdirilməsi də iqtisadi maraq doğurur. Tranzit şərtləri razılaşdırıldığı üçün yükgöndərənlərin region daxilində əlavə çatdırılma variantları ola bilər.
Prezident İlham Əliyev 2022-ci ildə Praqada keçirilən ilk sammitdən bəri “Avropa Siyasi Birliyi”nin işində iştirak edir. Bunun ardınca Bulboaka, Oksford, Tirana və Kopenhagendə görüşlər keçirildi və bu ilin may ayında dövlət başçısı İrəvan sammitində videobağlantı vasitəsilə çıxış etdi. Eyni zamanda, Azərbaycan Rusiya və MDB-nin digər ölkələri ilə əməkdaşlığı inkişaf etdirir, Xəzər regionunda əlaqələri gücləndirir və D-8 İqtisadi Əməkdaşlıq Təşkilatı da daxil olmaqla İslam dünyasının çoxtərəfli formatlarında iştirakını genişləndirir. Bu yanaşmanın gücü ondadır ki, hər bir sahə öz maraqları və layihələri ilə dəstəklənir. Avropa ilə enerji əlaqələri, Rusiya və İranla nəqliyyat əməkdaşlığı və Xəzəryanı tərəfdaşlarla birgə fəaliyyət Azərbaycanın beynəlxalq danışıqlardakı imkanlarını ümumi şəkildə genişləndirir.
2028-ci ilin mayında Azərbaycan “Avropa Siyasi Birliyi”nin sammitinə ev sahibliyi edəcək. Prezident İlham Əliyev sammitlərdən birinin Bakıda keçirilməsini təklif edib. O, 2026-cı il mayın 4-də İrəvan sammitində videobağlantı vasitəsilə çıxış edərək təklifin qəbul edildiyini açıqlayıb və qeyd edib ki, Azərbaycan Ermənistanın dəstəyini alıb. İlk sammitdən bəri ölkəsinin maraqlarını irəli sürmək üçün bu platformadan istifadə edən dövlət başçısı üçün Bakı görüşü Dublində başlayan danışıqları davam etdirmək və Cənubi Qafqazda enerji, nəqliyyat və sülh prosesi ilə bağlı diplomatik fəaliyyətinin nəticələrini təqdim etmək üçün fürsət olacaq.
AZƏRTAC
