Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin Xocalı Soyqırımı Memorialının açılış mərasimində etdiyi çıxış müasir Azərbaycan dövlətinin siyasi ideologiyasını, tarixi yaddaş siyasətini və regional güc konsepsiyasını əks etdirən mühüm siyasi sənəd kimi qiymətləndirilə bilər. Cənab Prezident yalnız anım xarakterli çıxış etməklə məhdudlaşmadı, eyni zamanda dövlətin uzunmüddətli strateji məqsədlərini, beynəlxalq münasibətlər sistemində tutduğu mövqeyi və postmünaqişə dövründə formalaşdırdığı yeni siyasi reallıqları konseptual şəkildə ortaya qoydu.
Çıxışın məzmunu tarixi yaddaşın qorunması, ədalət siyasəti, beynəlxalq informasiya mübarizəsi, milli birlik ideologiyası, hərbi-siyasi güc konsepsiyası və dövlət suverenliyinin möhkəmləndirilməsi kimi bir-biri ilə bağlı strateji istiqamətləri özündə birləşdirir.
Cənab Prezident çıxışında Xocalı Soyqırımını yalnız Azərbaycan xalqına qarşı deyil, bütövlükdə insanlığa qarşı törədilmiş cinayət kimi təqdim edərək hadisənin beynəlxalq miqyaslı siyasi-hüquqi mahiyyətini vurğulayır. Bu yanaşma Xocalı faciəsinin milli yaddaşdan qlobal humanitar məsələ səviyyəsinə yüksəldilməsi məqsədi daşıyır.
Memorialın məhz Xocalı şəhərində inşa olunması dövlətin tarixi yaddaş siyasətinin simvolik və ideoloji aspektlərini nümayiş etdirir. Bu addım tarixi hadisələrin yalnız xatırlanması deyil, həm də onların siyasi identiklik elementinə çevrilməsi, kollektiv yaddaşın institusionallaşdırılması və milli şüurun formalaşdırılması istiqamətində həyata keçirilən siyasətin tərkib hissəsidir.
Dövlət başçımızın çıxışında faciənin unudulmaması, tarixdən dərs çıxarılması və gələcək nəsillərin milli yaddaş əsasında yetişdirilməsi çağırışları dövlət təhlükəsizliyi strategiyasının ideoloji komponenti kimi təqdim edilir. Bu kontekstdə tarixi yaddaş yalnız keçmişə aid məsələ deyil, həm də gələcək təhlükələrin qarşısının alınması üçün siyasi vasitə kimi dəyərləndirilir.
Çıxışda Azərbaycanın beynəlxalq informasiya məkanında apardığı mübarizə xüsusi vurğulanır. Prezident İlham Əliyev Xocalı hadisələrinin dünya ictimaiyyətinə çatdırılması istiqamətində dövlət və qeyri-dövlət institutlarının fəaliyyətini Azərbaycanın diplomatik strategiyasının mühüm istiqaməti kimi təqdim edir.
Bu sahədə xüsusilə Heydər Əliyev Fondunun fəaliyyəti ön plana çıxarılır. Fondun təşəbbüsü ilə həyata keçirilən “Xocalıya ədalət!” kampaniyası Azərbaycanın beynəlxalq humanitar diplomatiyasının əsas alətlərindən biri kimi çıxış edir. Fondun vitse-prezidenti Leyla Əliyevanın təşəbbüsü ilə keçirilən konfranslar, sərgilər, nəşrlər və beynəlxalq tədbirlər informasiya müharibəsində Azərbaycanın mövqelərinin gücləndirilməsinə xidmət edən sistemli siyasətin göstəricisidir.
Bu fəaliyyət nəticəsində müxtəlif ölkələrin və beynəlxalq qurumların Xocalı hadisələrinə siyasi-hüquqi qiymət verməsi Azərbaycanın beynəlxalq legitimlik strategiyasının mühüm nailiyyəti kimi təqdim olunur. Dövlətimizin başçısının vurğuladığı kimi, bu proses Azərbaycan həqiqətlərinin qlobal səviyyədə tanıdılması istiqamətində aparılan uzunmüddətli diplomatik fəaliyyətin nəticəsidir.
Cənab Prezidentin çıxışında əsas ideoloji xəttlərdən biri ədalətin təmin edilməsi məsələsidir. Azərbaycanın ədaləti yalnız beynəlxalq mexanizmlər vasitəsilə deyil, öz siyasi iradəsi və gücü hesabına təmin etdiyi vurğulanır.
Bu kontekstdə İkinci Qarabağ müharibəsi və sonrakı hərbi əməliyyatlar dövlətin ədalət siyasətinin praktik nəticəsi kimi təqdim edilir. Ərazi bütövlüyünün bərpası, separatçı strukturların ləğvi və müharibə cinayətkarlarının məsuliyyətə cəlb olunması dövlət suverenliyinin bərpasının əsas mərhələləri kimi xarakterizə olunur.
Bu yanaşma siyasi ritorikada “ədalətli müharibə” konsepsiyasının legitimləşdirilməsinə xidmət edir və dövlətin güc tətbiqinin milli və hüquqi əsaslara söykəndiyi fikrini ön plana çıxarır.
Çıxışın mühüm hissəsi postmünaqişə dövründə formalaşmış yeni regional reallıqlara həsr olunur. Dövlət başçısı Azərbaycanın öz ərazi bütövlüyünü bərpa etmiş, suverenliyini təmin etmiş və regionda yeni siyasi status formalaşdırmış dövlət kimi çıxış etdiyini vurğulayır.
Bu kontekstdə iqtisadi müstəqilliyin təmin olunması, hərbi potensialın gücləndirilməsi, beynəlxalq tərəfdaşlıqların genişləndirilməsi və regional güc balansında Azərbaycanın rolunun artması dövlət strategiyasının əsas komponentləri kimi təqdim edilir.
Cənab Prezidentin vurğuladığı kimi, Azərbaycan heç bir xarici təsirdən asılı olmayan müstəqil siyasət yürüdür, bu da ölkəmizin beynəlxalq münasibətlər sistemində suveren aktor kimi mövqeyini gücləndirməkdədir.
Nitqdə xalq–dövlət birliyi ideyası xüsusi yer tutur. Cənab Prezident Azərbaycan xalqının uzun illər ərzində qarşılaşdığı çətinliklərə baxmayaraq milli iradəsini qoruduğunu və dövlətə inamın qələbənin əsas şərti olduğunu vurğulayır.
Xocalı sakinlərinin uzun illər ərzində çəkdiyi ağrılara baxmayaraq dövlətə və orduya olan inamını qoruması siyasi legitimliyin sosial əsaslarının möhkəmliyini göstərən faktor kimi təqdim olunur. Bu yanaşma dövlətin gücünün yalnız hərbi potensialla deyil, həm də ictimai həmrəyliklə təmin olunduğunu nümayiş etdirir.
Dövlət başçısı çıxışında Azərbaycanın müharibəni beynəlxalq hüquq normaları çərçivəsində apardığını, mülki əhaliyə qarşı zorakılığa yol vermədiyini xüsusi qeyd edir. Bu tezis ölkənin beynəlxalq imicinin formalaşdırılması, siyasi-mənəvi üstünlük diskursunun qurulması və humanitar legitimliyin təmin edilməsi məqsədi daşıyır.
Bu yanaşma Azərbaycanın beynəlxalq münasibətlər sistemində məsuliyyətli dövlət obrazının möhkəmləndirilməsinə xidmət edən siyasi kommunikasiya strategiyası kimi qiymətləndirilə bilər.
Xocalı Soyqırımı Memorialı yalnız tarixi hadisənin xatirəsini yaşadan memarlıq abidəsi deyil, həm də dövlətin ideoloji mesajlarının ifadə olunduğu siyasi simvol kimi çıxış edir. Memorial tarixi yaddaşın qorunması, milli birliyin gücləndirilməsi, ədalət konsepsiyasının təbliği və dövlətin gücünün nümayişi kimi mühüm faktorları özündə birləşdirərək haqqın,düzgünlüyün, insanpərvərliyin şər qüvvələr üzərində qələbə çalmasının möhtəşəmliyini simvolizə edir.
Memorialın açılışı Azərbaycan dövlətinin postmünaqişə dövründə formalaşdırdığı siyasi narrativin — tarixi ədalətin bərpası, milli iradənin qələbəsi və dövlət suverenliyinin təmin olunması ideyasının institusionallaşdırılması kimi dəyərləndirilə bilər.
Prezident İlham Əliyevin Xocalı Soyqırımı Memorialının açılış mərasimində etdiyi çıxış Azərbaycan dövlətinin müasir siyasi strategiyasını sistemli şəkildə əks etdirən konseptual mətn kimi qiymətləndirilməlidir.Çıxışda tarixi yaddaşın qorunması, beynəlxalq informasiya mübarizəsi, hərbi-siyasi gücün legitimləşdirilməsi, milli birlik ideologiyası və dövlət suverenliyinin möhkəmləndirilməsi kimi fundamental istiqamətlər kompleks şəkildə təqdim olunur.
Memorial bu baxımdan yalnız keçmiş faciənin xatirəsini yaşadan abidə deyil, həm də Azərbaycanın siyasi iradəsinin, dövlət gücünün və milli yaddaş siyasətinin simvolu kimi çıxış edir. Bu yanaşma Azərbaycanın postmünaqişə dövründə formalaşdırdığı siyasi modelin — güclü dövlət, milli birlik və tarixi ədalət konsepsiyasının ideoloji əsaslarını müəyyən edir.
Ziyafət ƏSGƏROV,
Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin Sədr müavini
