Ekspert: Tələbənin gələcək uğurunda qəbul balı qədər bacarıqları da önəmlidir
Ali məktəblərə builki qəbulun nəticələri abituriyentlərin ali təhsilə marağının yüksək olaraq qaldığını göstərir. 87 mindən çox şəxsin müsabiqədə iştirak etməsi, onların 58 947 nəfərinin tələbə adını qazanması və qəbul planının 97,07 faiz dolması rəqabətli qəbul mühitinin formalaşdığını göstərən əsas göstəricilərdir. İxtisas qrupları üzrə nəticələr də gənclərin seçim istiqamətlərini aydın şəkildə ortaya qoyur. Xüsusilə III qrupda plan yerlərinin demək olar ki, tam dolması, II qrupda isə minlərlə subbakalavrın ali təhsilə qəbul olunması builki qəbul kampaniyasının diqqətçəkən məqamları sırasındadır.
Bu nəticələr təkcə neçə nəfərin tələbə adını qazanması ilə məhdudlaşmır. Rəqəmlər eyni zamanda, abituriyentlərin hansı istiqamətlərə daha çox üstünlük verdiyini, müxtəlif təhsil pillələri arasında keçid imkanlarının necə reallaşdığını və gənclərin ali təhsilə çıxış yollarının nə dərəcədə şaxələndiyini göstərir.
Azərbaycan Gənc Müəllimlər Assosiasiyasının sədri, Təhsil İnstitutunun baş metodisti Pərvinə Qədimova "İki sahil"ə açıqlamasında bildirdi ki, 2026-cı il üzrə ali məktəblərə qəbul nəticələrini ümumilikdə müsbət və rəqabətin kifayət qədər yüksək olduğu bir qəbul ili kimi qiymətləndirmək olar. Dövlət İmtahan Mərkəzi (DİM) - in açıqladığı məlumatlara görə, bu il ali məktəblərə qəbul müsabiqəsində 87 146 nəfər iştirak edib və onların 58 947-si tələbə adını qazanıb. Qəbul planının ümumi dolma göstəricisi isə 97,07 faiz təşkil edib. Bu, ali təhsilə tələbin kifayət qədər yüksək olduğunu göstərən mühüm göstəricidir.
III qrupda seçim imkanlarını rəqabət müəyyənləşdirdi
Ekspert qeyd etdi ki, xüsusilə diqqətçəkən məqam ixtisas qrupları üzrə formalaşan mənzərədir. III ixtisas qrupunda plan yerlərinin 99,84 faizinin, TC altqrupunda isə 100 faizinin dolması həmin istiqamətlərdə rəqabətin nə qədər yüksək olduğunu göstərir. Burada nəticəni yalnız “plan yerləri dolub” kimi qiymətləndirmək düzgün olmaz. Əslində bu göstərici abituriyentlərin müəyyən ixtisaslara olan marağının, həmin ixtisaslar üzrə qəbul imkanlarının və müsabiqə şərtlərinin bir-biri ilə necə uzlaşdığını da ortaya qoyur.
III qrupda rəqabətin yüksək olacağı əvvəlcədən də proqnozlaşdırıla bilərdi. DİM-in məlumatında da qeyd olunur ki, bu qrupda müsabiqə iştirakçılarının sayı ilə plan yerlərinin nisbəti yüksək rəqabət mühitinin formalaşacağını göstərirdi. Nəticədə III qrup üzrə bu il yalnız abituriyentlər qəbul olunub, subbakalavrların qəbul imkanı yaranmayıb.
Subbakalavr üçün ali məktəbə gedən yol daha da görünür
P. Qədimova vurğuladı ki, II ixtisas qrupunda 2 319 subbakalavrın qəbul olunması isə başqa bir mühüm tendensiyanı göstərir. Bu rəqəm subbakalavrların ali təhsilə keçid imkanlarının real və əhəmiyyətli olduğunu göstərməklə yanaşı, orta ixtisas təhsili ilə ali təhsil arasında əlaqənin praktik nəticəsini də nümayiş etdirir. Ümumilikdə bu il 4 215 subbakalavr ali məktəblərə qəbul olunub və onların 2 319 nəfəri məhz II qrup üzrə yerləşdirilib. Yəni qəbul olunan subbakalavrların yarıdan çoxu II qrupun payına düşür.
Burada xüsusilə vurğulanmalı məqam “vahid qəbul modeli”ndən daha çox, müxtəlif təhsil trayektoriyalarının mövcud olmasıdır. Şagird məktəbdən birbaşa ali təhsilə, subbakalavr isə orta ixtisas və ya yüksək texniki peşə təhsilindən ali təhsilə keçid edə bilir. Bu, təhsil sistemində çevikliyə və müxtəlif yollarla ali təhsil əldə etmək imkanının genişlənməsinə xidmət edir.
Universitetə qəbul son deyil, başlanğıcdır
Ekspertin sözlərinə görə, II qrupun nəticələri də göstərir ki, bu istiqamətdə həm abituriyentlər, həm də subbakalavrlar üçün kifayət qədər ciddi qəbul imkanları formalaşıb. II qrup üzrə plan yerlərinin 97,52 faizinin dolması da həmin istiqamətin yüksək tələbatlı olduğunu təsdiqləyir.
Eyni zamanda, rəqəmlərə yalnız qəbul olunanların sayı prizmasından baxmaq olmaz. Qəbul imtahanının nəticəsi gəncin potensialının tam göstəricisi deyil. Bir gəncin bu il tələbə adını qazanması onun qarşıdakı dörd ildə uğur qazanacağına avtomatik zəmanət vermədiyi kimi, bu il qəbul ola bilməməsi də onun gələcək imkanlarının məhdud olması demək deyil. Burada əsas məsələ insanın özünü inkişaf etdirməyə davam etməsi, məqsədini düzgün müəyyənləşdirməsi və qarşıya qoyduğu hədəfə sistemli şəkildə getməsidir.
Azərbaycan Gənc Müəllimlər Assosiasiyası qəbul prosesinə həm də gənclərin gələcək peşə həyatına hazırlığı baxımından yanaşır. Ali məktəbə qəbul olmaq mühüm mərhələdir, amma əslində daha böyük yolun başlanğıcıdır. Bu mərhələdən sonra tələbənin öyrənmə motivasiyası, tənqidi və yaradıcı düşünməsi, kommunikasiya bacarıqları, rəqəmsal savadlılığı, komanda ilə işləməsi və özünüinkişaf vərdişləri onun gələcək uğurunda ən az qəbul balı qədər əhəmiyyətli olacaq.
Diplomdan əvvəl gələn əsas məsələ
P. Qədimova tələbə adını qazanan bütün gəncləri, onların valideynlərini və müəllimlərini təbrik edərək bildirdi ki, qarşıda onları yeni biliklər, yeni dostluqlar, yeni məsuliyyətlər və böyük imkanlarla zəngin bir mərhələ gözləyir: "Arzu edirəm ki, hər bir tələbə universitet illərindən maksimum yararlansın, yalnız diplom əldə etməklə kifayətlənməsin, öz sahəsinin peşəkarına çevrilmək üçün daim üzərində çalışsın.
Bu il qəbul ola bilməyən gənclərə isə xüsusi olaraq demək istəyirəm ki, bu nəticə sizin potensialınızın son göstəricisi deyil. Bəzən bir il gecikmək, əslində, daha güclü hazırlaşmaq və daha böyük nəticə əldə etmək üçün fürsətə çevrilə bilər. Qarşıda yeni qəbul ili var. Əzminiz, düzgün strategiyanız və davamlı əməyiniz olduğu halda, bu gün əlçatmaz görünən hədəflərə gələn il çatacağınıza inanmaq üçün kifayət qədər əsas var. Uğur yalnız bu gün qazananların deyil, məqsədindən vaz keçməyənlərin də yoludur".
Nigar Orucova, "İki sahil"
