Çoxumuzu dünya ilə bağlı eyni suallar maraqlandırır. Məsələn, insan gözünün ayırdetmə qabiliyyəti nədir? Kainatın mərkəzi haradadır? İlk olaraq hansı yaranıb: yumurta, yoxsa toyuq? Sizi köhnə suallara cavab tapmağa və məktəbdə oxuduğumuz müddətdə üstü açılmamış elmi faktlarla tanış olmağa dəvət edirik.
Güzgü hansı rəngdədir?
Cavab: Yaşıl
İzah: İnsan gözü 10 milyona yaxın müxtəlif rəngləri ayırd edə bilir, lakin güzgünün “ağ” və ya “gümüş” olmadığına inanmaq çətindir. Ümumiyyətlə, ideal güzgü "ağ" olmalıdır, çünki o, günəş şüalarını ideal şəkildə əks etdirməlidir. İşlədilən güzgülərin çoxu o qədər də işığı əks etdirmir və 510 nanometr diapazonunda olur. Bu, yaşıl işıq spektrinə uyğundur.
Beynin neçə faizini istifadə edirik?
İzah: Albert Eynşteyn iddia edirdi ki, biz insanlar beyin imkanlarımızın 10%-dən çoxunu istifadə etmirik. Bu mif 1890-cı illərdə yayılmışdı
Lakin hazırda aydın olub ki, müxtəlif tapşırıqları yerinə yetirərkən beynin müxtəlif hissələrini və maksimum dərəcədə istifadə edirik.
Beyin hüceyrələrinin 1%-dən 16%-ə qədəri müxtəlif vaxtlarda şüurlu proseslərdən məsuldur. Ancaq əksər hüceyrələr şüursuz prosesləri idarə edir: tənəffüs və ürək döyünməsi, kosmosda koordinasiya və s.
İnsan beyni orqanizmin enerjisinin 20%-ni sərf edir, uşaqlarda isə bu rəqəm 50-60%-ə çatır. Buna görə də, hələ də bəzi gizli ehtiyatlarımızın olduğunu güman etmək axmaqlıqdır.
Kompüterimizdən silinən fayllar hara gedir?
Cavab: Heç yerə, hələ də oradadırlar.
İzah: Kompüterdə "sildiyimiz" fayllar fiziki olaraq yoxa çıxmır. Əməliyyat sistemi onları görməsə də, onlar sabit diskdə saxlanmağa davam edirlər. Əslində, sabit diskdən məlumatları silmək üçün onun üzərinə nəsə yazmaq lazımdır və ya faylları silən xüsusi yardım proqramlarından istifadə etmək.
İnsan gözünün ayırdetmə qabiliyyəti nə qədərdir?
Cavab: 576 meqapiksel.
İzah: İnsan gözü həqiqətən rəqəmsal kamera kimi işləyir. Onun böyük bir qətiyyəti var. Yaxşı işıqlı və sağlam gözlərlə insan 0,6 dərəcə bucaq altında olan iki xətti belə ayırd edə bilir.
Günəş işığının ağırlığı varmı?
Cavab: bəli
İzah: Günəş işığı Günəşdən Yerə gedən fotonlardan ibarətdir. Yerə düşən ümumi işığın kütləsi kq-ın 24-cü səviyyəsində 3,7 * 10-dur. Günəşli bir gündə Çikaqo şəhərinin çəkisi buludlu günə nisbətən 140 kq çoxdur - və bütün bunlar ona görədir ki, ona çoxlu işıq düşür.
Kainatın mərkəzi haradadır?
Cavab: hər yerdə.
İzah: Kainat varlığına təxminən 13,7 milyard il əvvəl Böyük Partlayışla başlayıb. O vaxtdan bəri daim genişlənir. Onun mərkəzi bütün dünyadır. Kainatın harasında olursunuzsa olun, kosmosdakı bütün cisimlər eyni sürətlə genişlənəcək və sizdən uzaqlaşacaq.
Əvvəlcə hansı yaranıb: yumurta, yoxsa toyuq?
Cavab: yumurta.
İzah: Toyuqların bir növ kimi formalaşmasından çox əvvəl yumurta ilə çoxalan heyvanlar mövcud idi. Eyni növdən olan iki heyvan cütləşdikdə, genləri DNT şəklində öz nəsillərinə ötürür. Lakin bu kopyalama heç vaxt 100% dəqiq deyil. Buna görə də hər yeni nəslin orqanizmləri əvvəlkindən fərqlidir. Minlərlə nəsillər boyu DNT-dəki bu kiçik dəyişikliklər yeni heyvan növləri yaradır.
Kosmosda silahlardan atəş açmaq olarmı?
Cavab: Bəli.
İzah: Silahların oksigenə ehtiyacı yoxdur. Vakuum onlar üçün problem olmayacaq. Barıt avtonom bir şeydir və onun partlaması üçün havaya ehtiyac yoxdur. Kosmosda atılan bir güllə kosmosda milyonlarla işıq ili uçacaq. Səthə düşənə qədər.
Maraqlı bir fakt: Ayın səthinə güclü silahla atəş açıb yerinizdə qalsanız, bir neçə dəqiqədən sonra güllə başınızın arxasına dəyəcək. Problem ondadır ki, ayda atmosfer yoxdur.
Dünyada nə qədər pul var?
Cavab: 75 trilyon ABŞ dolları ekvivalentində.
İzah: Dolların özü cəmi 5 trilyondur. Bu, dünyada ümumi pul dövriyyəsinin 10%-dən azını təşkil edir. Bundan əlavə, planetdə nağd pul cəmi 25 trilyon dollar ekvivalenti həcmindədir. Qalanı elektron puldur.
Yer kürəsinin dəyəri nə qədərdir?
Cavab: 4,67-6,85 kvadrilyon dollar arasında.
İzah: Yerin dəyərinin hesablanması düsturu Kaliforniya Universitetinin astrofiziki Qreq Luqman tərəfindən icad edilmişdir. O, planetin yaşını, temperaturunu, səthinin kütləsini, canlı aləmin kütləsini və yüzlərlə başqa amili nəzərə almışdır. Luqman əmindir ki, Yer kainatın ən qiymətli planetidir. Məsələn, o, Marsı cəmi 15 min dollar dəyərində qiymətləndirdi, Veneranın isə bir qəpiyə dəyməz olduğunu söylədi. Yeri gəlmişkən, “History Channel” mütəxəssisləri də oxşar təxminlərə gəliblər. Onlar torpaq, qranit, ağac və faydalı qazıntıların su ehtiyatlarının dəyərini indiki qiymətlərlə hesablayıblar. 6,8 katrilyon dollar
Yer fırlanmağı dayandırarsa nə baş verər?
Cavab: Heç nə. Hamı öləcək.
İzah: Yer çox böyük sürətlə fırlanır. Əgər siz ekvatordasınızsa, deməli kainatda saniyədə 465 metr sürətlə hərəkət edirsiniz. Əgər nədənsə planetimiz öz oxu ətrafında fırlanmağı dayandırarsa, Yer sadəcə olaraq yanacaq. Üstəlik, bütün planetdə nəhəng sunami başlayacaq. Yer kürəsinin yarısı yanacaq, digər yarısı isə donacaq. Küləyin sürəti atom bombasının partlaması nəticəsində yaranan şok dalğasından daha güclü olacaq. Yerin mərkəzindəki dəmir nüvə də dayanacaq. Bu, qoruyucu maqnit sahəsimizi məhv edəcək. Günəşin radioaktiv şüaları sanki bir saniyədə qalan hər şeyi yandıracaq. Su qaynayacaq və buxarlanacaq.
Ən azından nəzəri olaraq da olsa zaman maşınında səyahət etmək mümkündürmü?
Cavab: Bəli, ancaq gələcəyə “gedə” bilərsiniz.
İzah: Nəzəri olaraq, biz artıq zamanda səyahət edirik - saatda bir saat sürətlə. Bunu sürətləndirə və ya keçmişə gedə bilərikmi? Keçmişə xeyr, amma biz gələcəyə gedə bilərik - ancaq nəzəri olaraq.
Rusiyalı kosmonavt Sergey Krikalev artıq belə bir səyahətə çıxıb. O, Yerin orbitində 803 gün 8 saat 39 dəqiqə olub. Bütün bu müddət ərzində o, saatda 17,5 min mil sürətlə hərəkət edirdi. Buna görə də zamanın genişlənməsinin təsirini yaşadı. Əslində, bir il səyahət üçün o, 0,02 saniyə ilə gələcəkdə yaşamağa başladı.
Eynşteynin nisbilik nəzəriyyəsi bizə deyir ki, sürətimiz işıq sürəti ilə müqayisə oluna bilərsə, bizim üçün zaman yavaşlamağa başlayar.
İndi mütləq nəzəriyyə. Təsəvvür edin ki, siz 10 yaşlı bir uşaqsınız və siz Yerdən işıq sürətinin 99,5%-i ilə uzaqlaşaraq ayrıldınız (hazırda bu mümkün deyil). Əgər siz beş ildən sonra Yerə qayıtsanız, bütün sinif yoldaşlarınızın 15 yox, 60 yaşı olacaq. Çünki sizin beş illik səyahətiniz Yer üzündə 50 ilə bərabər idi.
Nubar Süleymanova, “İki sahil”
