Bu ərazidə sinəsi oyuq olan uşaqların ilk kütləvi basdırılması olmadığını nəzərə alsaq, arxeoloqlar yaxın gələcəkdə daha qorxulu kəşflər edəcəklərini gözləyirlər.
Arxeoloqlar Peruda onlarla uşağın skeletini aşkar ediblər. Onlar təxminən min il əvvəl qurban kəsiliblər. Üstəlik, görünür, ritual qurbanın sinəsindən ürəyin çıxarılmasını ehtiva edirdi.
Qalıqların tapıldığı Pampa-la-Kruzda ekskavatorlar 76 uşaq skeletinin aşkar edildiyini bildirir. Hamısının sinələrində aşkar kəsiklər var idi və arxeoloqlar onların ürəklərinin qəddar bir ritualda çıxarıldığını düşünürlər.
Meyitlər süni kurqan (kurqan) üzərində ayaqları şərqə, üfüqi vəziyyətdə basdırılmışdır.
Pampa-la-Kruzda qazıntılar bir neçə ildir ki, davam edir. Bu müddət ərzində orada qurban kəsilmiş uşaqların 323 skeleti, Las Llamasın yaxınlıqdakı qazıntı yerində daha 137 uşaq və üç böyük skeleti aşkar edilib. Bu qalıqlarda da ürəyin çıxarılmasına dəlillər göstərilir.
Artıq yaranan tendensiyanı nəzərə alaraq, arxeoloqlar bu ərazidə qədim tanrılara qurban edilmiş uşaqların daha çox dəfn yeri tapacağını gözləyirlər. Onların sayı nə qədər qorxulu səslənsə də, minə çata bilər.
Əvvəllər Pampa-la-Kruzda tapılan qurbanların qalıqları eramızın 1100-1200-cü illərinə aiddir.
Həmin dövrdə bu ərazidə gözəl metallurgiya məhsulları və qədim Çan-Çan şəhəri ilə məşhur olan çimu xalqı yaşayırdı.
Niyə bu ərazidə bu qədər çox uşaq Çimuya qurban verilib? Elm adamları hələ də bunu bilmirlər.
Lakin o zaman çimular yaxınlıqda süni suvarma sistemi və yeni əkinçilik sahələri yaratdılar. Buna görə də tədqiqatçılar ehtimal edirlər ki, bu qurbanların heç olmasa bəziləri yeni əkin sahələrini minerallarla “zənginləşdirmək” və davamlı məhsul üçün tanrılara yalvarmaq üçün edilmiş ola bilər.
And bölgəsində uşaq qurbanlığının digər halları məlumdur, lakin Pampa-la-Kruz tapıntısında diqqəti çəkən şey miqyasıdır.
O dövrdə Peruda yazıdan istifadə olunmurdu, ona görə də arxeoloqlar bu uşaqların necə və niyə öldürüldüyünü izah etmək üçün yazılı mənbələrə istinad edə bilmirlər.
Alimlər qrupu artıq Peru Mədəniyyət Nazirliyindən bəzi nümunələrin xaricə daşınması üçün icazə istəyirlər ki, onların dəqiq tarixini təyin etmək üçün radiokarbon sınağı həyata keçirsinlər.
Nubar Süleymanova, “İki sahil”
