Avropa İttifaqı Şurasının Prezidenti Antonio Koştanın ölkəmizə səfəri çərçivəsində keçirilən görüşlər Avropa məkanı ilə münasibətlərin inkişafında diqqətçəkən hadisələrdən biri kimi dəyərləndirilir. Prezident İlham Əliyevin birgə mətbuat bəyanatında səsləndirdiyi fikirlər göstərir ki, tərəflər arasında formalaşmış əməkdaşlıq artıq strateji məzmun daşıyır və yeni inkişaf mərhələsinə qədəm qoyur. Hazırda müxtəlif səviyyələrdə tərəfdaşlığın fəal mərhələsi müşahidə olunur və bu dinamika siyasi dialoq, iqtisadi əməkdaşlıq, enerji təhlükəsizliyi, nəqliyyat və regional sabitlik kimi mühüm istiqamətləri əhatə edən geniş gündəliyin formalaşdığını nümayiş etdirir.
Avropa məkanı ilə iqtisadi əməkdaşlıq ikitərəfli münasibətlərin əsas istiqamətlərindən biridir. Prezident İlham Əliyev çıxışında vurğulayıb ki, bu ilin yanvarında ticari dövriyyəmizin 50 faizi Avropa İttifaqı ilə bağlı olub. Bu fakt Avropa İttifaqının əsas ticarət tərəfdaşlarından biri kimi xüsusi mövqeyə malik olduğunu göstərir. Son illərdə ticarət dövriyyəsində müəyyən dəyişikliklər müşahidə olunsa da, ümumi dinamika artım meyillərini nümayiş etdirir. Yeni layihələrin həyata keçirilməsi və investisiya imkanlarının genişlənməsi nəticəsində qarşılıqlı sərmayələrin həcmi daha da artacaq. Hazırda Avropa şirkətlərinin iqtisadi layihələrdə iştirakı ilə yanaşı, Avropa bazarlarına yönələn investisiyalar da genişlənir. Bu isə iqtisadi əlaqələrin qarşılıqlı və balanslı inkişafını təmin edən mühüm amildir.
Enerji sahəsində əməkdaşlıq Avropa məkanı ilə münasibətlərin ən mühüm istiqamətlərindən biri hesab olunur. 2022-ci ildə Avropa Komissiyası ilə imzalanmış Enerji sahəsində Strateji Tərəfdaşlıq haqqında sənəd bu sahədə əməkdaşlığın yeni mərhələyə daxil olmasına təkan verib. Prezident İlham Əliyevin bəyanatında qeyd olunduğu kimi, bu gün Avropa İttifaqının 10 üzvü Azərbaycandan qazı qəbul edir və ölkələrin ümumi sayı 16-ya çatıb. Həmin göstərici ölkənin beynəlxalq enerji bazarında mövqeyinin möhkəmləndiyini və enerji təhlükəsizliyində mühüm rol oynadığını nümayiş etdirir.
Eyni zamanda, qaz hasilatının artırılması istiqamətində planlar da enerji əməkdaşlığının gələcək perspektivlərini genişləndirir. Yeni yataqlardan hasilatın başlanması nəticəsində yaxın iki-üç il ərzində əlavə olaraq minimum 10 milyard kubmetr qazın əldə olunması planlaşdırılır. Bu amillər isə Avropa bazarının enerji təminatında daha böyük rol oynamaq üçün geniş imkanlar yaradır. Müasir dövrdə enerji siyasətində əsas prioritetlərdən biri də bərpaolunan enerji mənbələrinin inkişafıdır. Prezident İlham Əliyev çıxışında bu sahənin böyük potensiala malik olduğunu vurğulayıb. Günəş, külək və su elektrik enerjisi layihələrinə qoyulan investisiyalar enerji sektorunun diversifikasiyasına xidmət edir. Qarşıdakı beş-altı il ərzində ixraca hazır olan 6–8 giqavatlıq bərpaolunan enerji potensialının formalaşdırılması planlaşdırılır. Bu məqsədlə Avropa tərəfdaşları ilə yeni enerji infrastrukturu layihələri üzərində iş aparılır. Xüsusilə dəniz dibi kabelləri, ötürülmə xətləri və digər enerji infrastrukturu layihələri Avropa enerji bazarı ilə daha sıx inteqrasiyanı təmin edə bilər. İl ərzində 300-dən çox günəşli günün müşahidə olunması və güclü külək potensialı yaşıl enerji layihələrinin həyata keçirilməsi üçün əlverişli imkanlar yaradır.
Prezident İlham Əliyevin bəyanatında diqqət çəkən əsas məsələlərdən biri də regionda formalaşan yeni siyasi reallıqlarla bağlıdır. Dövlətimizin başçısının qeyd etdiyi kimi, biz cəmi yeddi aydır ki, sülh şəraitində yaşayırıq. Bu proses regionda sabitliyin möhkəmlənməsi üçün yeni imkanlar yaradır. Ermənistanla paraflanmış sülh sazişi nəqliyyat və logistika sahəsində də yeni perspektivlər yaradır. Xüsusilə Orta Dəhlizin genişlənməsi regional əməkdaşlıq və beynəlxalq ticarət üçün mühüm əhəmiyyət daşıyır. Artıq müəyyən praktiki addımlar da atılıb. Ermənistana neft məhsullarının tədarükünün başlanması və digər dövlətlərin yüklərinin tranzitinə qoyulan məhdudiyyətlərin aradan qaldırılması regionda əməkdaşlıq mühitinin formalaşdığını göstərir. Bu addımlar sülhün yalnız siyasi sənədlərlə deyil, real iqtisadi və praktiki addımlarla möhkəmləndiyini nümayiş etdirir.
Avropa məkanı ilə münasibətlər artıq daha geniş gündəliyə malikdir. Enerji təhlükəsizliyi, iqtisadi əməkdaşlıq, yaşıl enerji, nəqliyyat və regional sabitlik kimi məsələlər tərəfdaşlığın əsas istiqamətlərini təşkil edir. Əməkdaşlıq gündəliyi kifayət qədər genişdir və bu münasibətlər qarşılıqlı maraqlar əsasında inkişaf edir. Təhlükəsizlik məsələləri, sərhədyanı bölgələrdə sabitliyin qorunması və regional əməkdaşlığın genişləndirilməsi də bu dialoqun mühüm tərkib hissəsinə çevrilib.
Nəticə etibarilə, Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev və Avropa İttifaqı Şurasının Prezidenti Antonio Koştanın birgə mətbuata bəyanatı tərəfdaşlıq münasibətlərinin daha da dərinləşdiyini nümayiş etdirir. Enerji təhlükəsizliyi, iqtisadi əməkdaşlıq, bərpaolunan enerji layihələri və regional sülh gündəliyi bu münasibətlərin əsas istiqamətlərini müəyyənləşdirir və gələcək illərdə əməkdaşlığın daha geniş miqyasda inkişaf edəcəyini göstərir.
Nurlan Həsənov,
Milli Məclisin deputatı
