Davosda keçirilən “Azərbaycan rəhbərliyi ilə səhər yeməyi” tədbirində səslənən əsas mövzulardan biri də bağlılıq, nəqliyyat dəhlizləri və regional əməkdaşlıq idi. Prezident İlham Əliyevin fikirləri göstərdi ki, Azərbaycan üçün əlaqəlilik sadəcə infrastruktur layihəsi deyil, dövlət strategiyasının əsas elementidir. Xüsusilə geosiyasi parçalanma, sanksiyalar və ticarət zəncirlərinin yenidən formalaşdığı bir dövrdə tranzit imkanları ölkələrin siyasi və iqtisadi çəkisini artıran faktora çevrilib.

Azərbaycan quru ilə əhatə olunmuş ölkədir və enerji resurslarını ixrac etmək üçün digər ölkələrin ərazisindən keçməli olur. Bu reallıq uzun illər əvvəl Bakının geoiqtisadi düşüncə tərzini formalaşdırıb. Nəticədə Azərbaycan genişmiqyaslı neft və qaz kəməri layihələrinin həyata keçirilməsində unikal təcrübə qazanıb. Prezidentin vurğuladığı kimi, Bakıdan İtaliya sahillərinə qədər uzanan təxminən 3500 kilometrlik qaz kəməri layihəsi həm texniki, həm diplomatik baxımdan mürəkkəb idi. Bu layihə bir neçə ölkənin hökumətləri ilə razılaşdırmalar, ev sahibi ölkə müqavilələri, tariflərin və kommersiya şərtlərinin uzlaşdırılması tələb edirdi. Bu, əlaqəlilik strategiyasının enerji ilə başlayan mərhələsi idi.

Enerji dəhlizlərindən sonra Azərbaycanın növbəti addımı nəqliyyat bağlılığını genişləndirmək oldu. Azərbaycan Gürcüstan və Türkiyə üzərindən Avropaya və Aralıq dənizi limanlarına çıxan dəmir yolu əlaqələrinə investisiya qoydu. Bu infrastruktur Qərb istiqamətində regional ticarətə yeni nəfəs verdi. Lakin dəyişən iqtisadi dinamika Azərbaycana Şərq istiqamətini də gündəmə gətirdi. Bu gün Mərkəzi Asiya ilə əlaqələrin gücləndirilməsi ölkənin strateji prioritetlərinə daxildir.

Bu kontekstdə Prezident Azərbaycanın Mərkəzi Asiya Ölkələrinin Məşvərət Şurasında tamhüquqlu üzv olması məsələsinə toxundu. Bu, beş Mərkəzi Asiya ölkəsinin formatının altılığa çevrilməsi deməkdir və Azərbaycanın regional roluna verilən dəyərin göstəricisidir. Prezidentin fikrincə, bu addım həm hörmət, həm də müdriklik nümunəsi kimi qəbul edilə bilər, çünki sanksiyalar şəraitində alternativ marşrutların məhdudiyyətləri daha aydın görünür. Azərbaycanın tranzit üstünlükləri burada ön plana çıxır: ölkə Avropa ilə Mərkəzi Asiya arasında etibarlı, təhlükəsiz və xoşməramlı marşrut kimi xarakterizə olunur.

Avropa İttifaqının “Qlobal Qapılar” təşəbbüsü də əlaqəlilik strategiyasında yeni imkanlar yaradır. Bu təşəbbüs Avropanı Mərkəzi Asiya ilə birləşdirməyi hədəfləyir və Azərbaycan burada əsas tranzit mərkəzlərindən biri kimi nəzərdə tutulur. Bu vaxta qədər Azərbaycanın əsas diqqəti daxili nəqliyyat infrastrukturuna yönəlib: dəniz limanları, hava limanları, magistrallar, dəmir yolları. Prezidentin sözlərinə görə, infrastruktur baxımından demək olar hər şey hazırdır. Lakin yüklərin həcmi o qədər sürətlə böyüyür ki, yeni genişlənmə qərarları zəruri olur. Buna görə də Bakı Dəniz Limanının ötürücülük qabiliyyətinin artırılması gündəmə gətirilib.

Nəqliyyat dəhlizlərinin genişlənməsi təkcə iqtisadi deyil, həm də siyasi nəticələr doğurur. Prezident çıxışında vurğuladı ki, regionda sülh və əməkdaşlıq nəqliyyat layihələrinin davamlılığı üçün mühüm şərtdir. Bu yanaşma “bağlılıq – sülh – qarşılıqlı maraq” üçbucağı kimi təsvir oluna bilər. Yollar açıldıqca ticarət asanlaşır, iqtisadi fayda artır və ölkələr arasında qarşılıqlı asılılıq dərinləşir. Belə bir mexanizm gərginliklərin yumşalmasına və yeni əməkdaşlıq platformalarının yaranmasına səbəb ola bilər.

Azərbaycanın bağlantı siyasəti ölkəni təkcə tranzit məkanı deyil, həm də regional iqtisadi inteqrasiyanın təşəbbüskarlarından biri kimi möhkəmləndirir. Bu gün dünya ticarətinin marşrutları yenidən formalaşarkən, sabit, etibarlı və dayanıqlı dəhlizlərin dəyəri daha da artır. Davosda səslənən mesaj da məhz bu idi: Azərbaycan alternativlərin məhdudlaşdığı şəraitdə ən əlverişli bağlantı mərkəzlərindən biridir və bu rolunu həm infrastruktur, həm diplomatiya, həm də uzunmüddətli baxış hesabına gücləndirir.

Abbas Pənahov,
Yeni Azərbaycan Partiyası Nəsimi rayon təşkilatının sədr müavini