Müəllimlik yalnız bir peşə çərçivəsində dəyərləndirilə biləcək fəaliyyət deyil, insan həyatının ən mühüm istiqamətlərini formalaşdıran, onun düşüncə dünyasını zənginləşdirən və gələcək nəsillərin taleyində dərin izlər buraxan böyük bir missiyadır. Cəmiyyətin inkişafı, elmin irəliləməsi və sağlam dünyagörüşlü nəslin yetişməsi məhz fədakar müəllim əməyinin nəticəsində mümkün olur. Hər bir uğurlu insanın arxasında onu düzgün istiqamətləndirən bir müəllim, hər bir formalaşmış şəxsiyyətin arxasında isə illərlə davam edən səbirli, məsuliyyətli və peşəkar pedaqoji zəhmət dayanır.

Bu mənada, təqdim olunan müsahibənin qəhrəmanı Sumqayıt şəhər Texniki və Təbiət Elmləri Liseyinin biologiya müəllimi, 24 illik pedaqoji təcrübəyə malik Ağayeva Ceyhunə Rövşən qızıdır. O, Bakı Dövlət Universitetinin Biologiya fakültəsində ali təhsil alaraq fundamental elmi biliklərə yiyələnmiş, daha sonra Azərbaycan Dövlət Pedaqoji Universitetində magistr pilləsi üzrə qiyabi  təhsil alaraq pedaqoji bilik bacarıqlarını daha da təkmilləşdirmişdir. Beləliklə, o, həm elmi nəzəriyyəni, həm də tədris metodikasını özündə birləşdirən güclü bir peşəkar baza formalaşdırmışdır.

Uzun illərdir Nizami Gəncəvi adına Təbiət Elmləri Liseyində fəaliyyət göstərən bu müəllim, təkcə dərs keçən bir pedaqoq deyil, həm də şagirdlərinin həyatına yön verən, onların elmə, təbiətə və dünyaya baxışını formalaşdıran bir şəxsiyyət kimi tanınır. Onun rəhbərliyi altında yetişən şagirdlər Respublika fənn olimpiadalarında yüksək nəticələr əldə edərək qızıl, gümüş və bürünc medallara layiq görülmüş, müxtəlif elmi yarışmalarda ölkə miqyasında uğur qazanmışlar.

Müəllimin özü isə bu illər ərzində göstərdiyi pedaqoji fəaliyyətə görə Elm və Təhsil Nazirliyi tərəfindən fəxri fərmanlarla təltif olunmuş, həmçinin sertifikasiya imtahanında 60 mümkün baldan 58 bal toplayaraq yüksək peşəkarlıq və ixtisas səriştəsini bir daha sübut etmişdir. Bu göstəricilər onun yalnız bilik ötürən deyil, eyni zamanda nəticə yaradan, yetişdirən və formalaşdıran bir müəllim olduğunu təsdiqləyir.

Beləliklə, bu müsahibə bir müəllimin həyat yolu timsalında həm pedaqoji zəhmətin dəyərini, həm də elmə və təhsilə həsr olunmuş ömrün cəmiyyət üçün necə böyük nəticələr verdiyini nümayiş etdirir.

Beləliklə, təhsilə həsr olunmuş zəngin və məsuliyyətli bir pedaqoji yolun qısa icmalından sonra sözü birbaşa müsahibənin qəhrəmanına veririk. 24 illik təcrübəyə malik bu biologiya müəllimi ilə söhbətimizdə həm onun peşə seçimindəki motivasiyaları, həm pedaqoji baxışları, həm də bu illər ərzində formalaşan təhsil fəlsəfəsi haqqında daha geniş və dərin məlumat əldə etməyə çalışacağıq.
İndi isə müəllimlik missiyasını həyat prinsipi kimi qəbul etmiş bu pedaqoqun düşüncələrini təqdim edirik.

-Özünüzü oxucularımıza necə təqdim edərdiniz və biologiya müəllimi olmağa aparan yolunuz necə başlayıb?
-Mən özümü elmə, təbiətə və insanın inkişafına xidmət edən bir biologiya müəllimi kimi təqdim edirəm. Uşaqlıqdan təbiətə qarşı güclü marağım olub. Ətrafımda gördüyüm hər canlı, hər proses məndə suallar yaradırdı. Bu suallar zamanla məni biologiya elminə yönləndirdi. Biologiyanı öyrəndikcə anladım ki, bu elm yalnız bilik deyil, həyatın özüdür. Daha sonra bu bilikləri paylaşmaq, insanlara öyrətmək istəyi məni müəllimlik peşəsinə gətirdi və mən bu yolu şüurlu şəkildə seçdim.
-Niyə məhz biologiya fənnini və müəllimlik peşəsini seçdiniz?
-Biologiya insan həyatını izah edən fundamental elmlərdən biridir. İnsan özünü, sağlamlığını və ətraf mühiti anlamaq istəyirsə, mütləq bu elmi bilməlidir. Mən biologiyanı seçməklə həyatın mahiyyətini öyrənməyi seçdim. Müəllimlik isə bu biliyi gələcək nəsillərə ötürmək, onları formalaşdırmaq və cəmiyyət üçün faydalı fərdlər yetişdirmək üçün ən şərəfli və məsuliyyətli peşədir. Bu iki istiqamət mənim üçün bir-birini tamamlayan həyat missiyasına çevrilib.
-İlk dərs gününüzü necə xatırlayırsınız və bu gündən bu günə nə dəyişib?
-İlk dərs günüm həm həyəcanlı, həm də məsuliyyətli idi. Sinfə daxil olanda şagirdlərin baxışları mənim üçün böyük bir sınaq idi. O an anladım ki, müəllimlik yalnız bilik vermək deyil, həm də etibar qazanmaq və nümunə olmaqdır. İllər keçdikcə mən daha səbirli, daha təcrübəli və şagird psixologiyasını daha yaxşı anlayan bir müəllim oldum. Bu gün isə dərs prosesi mənim üçün həm elmi, həm də emosional bir ünsiyyət formasıdır.
-Sizcə, biologiya fənni şagirdlərin dünyagörüşünün formalaşmasında hansı rolu oynayır?
-Biologiya şagirdlərin dünyagörüşünü genişləndirir və onlara həyatın elmi izahını verir. Onlar insan orqanizmini, canlı sistemləri və təbiətin qanunlarını öyrəndikcə dünyanı daha dərindən dərk edirlər. Bu fənn onlarda müşahidə qabiliyyəti, analitik düşüncə və elmi yanaşma formalaşdırır. Eyni zamanda, təbiətə qarşı məsuliyyət hissi yaradır.
-Biologiya dərslərini şagirdlər üçün necə daha maraqlı və anlaşıqlı edirsiniz?
-Dərslərdə yalnız nəzəri biliklərə əsaslanmıram. Vizual materiallar, real həyat nümunələri, laborator təcrübələr və interaktiv metodlardan istifadə edirəm. Şagirdlər dərsdə yalnız dinləyici deyil, həm də iştirakçı və tədqiqatçı rolunda çıxış edirlər. Bu yanaşma onların həm marağını artırır, həm də bilikləri daha dərindən mənimsəməsinə şərait yaradır.
-Müasir dövrdə ekologiya və sağlam həyat tərzi fonunda biologiya müəlliminin əsas missiyası nədən ibarətdir?
-Müasir dövrdə biologiya müəllimi yalnız dərs keçən şəxs deyil. O, ekoloji şüur formalaşdıran, sağlam həyat tərzini təbliğ edən və insanları təbiət qarşısında məsuliyyətli olmağa yönləndirən bir maarifçidir. Bu missiya həm fərdi, həm də cəmiyyətin gələcəyi üçün olduqca vacibdir.
-Biologiyanın tədrisində nəzəri biliklər daha vacibdir, yoxsa müşahidə və praktika?
-Bu iki istiqamət bir-birini tamamlayır. Nəzəri bilik olmadan praktika başa düşülmür, praktika olmadan isə nəzəri bilik yadda qalmır. Ona görə mən dərslərdə həm nəzəri, həm də praktik yanaşmaya eyni dərəcədə yer verirəm.
-Sizcə, yaxşı biologiya müəllimini fərqləndirən əsas xüsusiyyətlər hansılardır?
-Yaxşı müəllim yalnız bilikli deyil, həm də səbirli, məsuliyyətli, diqqətli və şagirdinə sevgi ilə yanaşan insandır. O, hər bir şagirdin potensialını görməyi və onu düzgün istiqamətləndirməyi bacarmalıdır. Ən əsası isə şagirdə elmə sevgi aşılamağı bacarmalıdır.
-Biologiya dərslərində şagirdlərdə təbiətə və canlı aləmə qarşı məsuliyyət hissini necə formalaşdırırsınız?
-Bu hissi formalaşdırmaq üçün dərsləri real ekoloji problemlərlə əlaqələndirirəm. Tullantıların idarə olunması, su ehtiyatlarının qorunması, biomüxtəlifliyin azalması kimi mövzuları həyatla birbaşa bağlayıram. Şagirdlərə göstərirəm ki, hər bir insanın davranışı təbiətə təsir edir.
-Müəllimlik peşəsinin ən çətin və ən dəyərli tərəfləri hansılardır?
-Ən çətin tərəfi böyük məsuliyyət və daim yenilənmə ehtiyacıdır. Dəyərli tərəfi isə illər sonra şagirdlərin uğurunu görmək, onların cəmiyyətə faydalı insanlara çevrildiyini müşahidə etməkdir.
-Bu gün müəllimlik peşəsinin cəmiyyətdəki nüfuzunu necə qiymətləndirirsiniz?
-Müəllimlik cəmiyyətdə yüksək nüfuza malikdir. Lakin bu nüfuz daim qorunmalı və daha da gücləndirilməlidir. Müəllimə olan hörmət bir cəmiyyətin inkişaf göstəricisidir.
-Şagirdlərin biologiyaya marağını artırmaq üçün hansı yeniliklərdən istifadə edirsiniz?
-Müasir texnologiyalar, virtual laboratoriyalar, video materiallar və praktiki təcrübələrdən istifadə edirəm. Bu yanaşma şagirdlərin dərsə marağını əhəmiyyətli dərəcədə artırır.
-Biologiya fənninin insanın gündəlik həyatı üçün əhəmiyyəti nədən ibarətdir?
-Biologiya insanın sağlamlığını, qidalanmasını və həyat tərzini birbaşa formalaşdırır. İnsan öz bədənini və ətraf mühiti dərk etmədən düzgün qərarlar verə bilməz.
-Uzun illər ərzində qazandığınız uğurlar sizə necə təsir edib?
-Bu uğurlar mənə daha çox məsuliyyət və motivasiya verib. Hər bir şagirdin nailiyyəti mənim üçün yeni bir qürur mənbəyidir.
-Pedaqoji fəaliyyətinizdə fərqli yanaşa biləcəyinizi düşündüyünüz məqam olubmu?
-Hər bir pedaqoji təcrübə mənim üçün bir öyrənmə prosesidir. Keçmişə peşmanlıqla deyil, inkişaf mərhələsi kimi baxıram.
-Şagirdlərinizə yalnız biologiya deyil, həyat dərsi kimi nə öyrədirsiniz?
-Mən şagirdlərə dürüstlük, zəhmətkeşlik, elmə sevgi, təbiətə hörmət və məsuliyyət hissi aşılayıram. Əsl məqsəd yalnız bilik vermək deyil, şəxsiyyət formalaşdırmaqdır.

-Yaddaşınızda silinməz iz qoyan şagird və ya hadisə haqqında danışa bilərsinizmi?
-Pedaqoji fəaliyyətim ərzində çoxlu şagirdlərim olub və hər biri mənim üçün ayrı bir xatirədir. Amma xüsusilə Respublika fənn olimpiadalarında uğur qazanan şagirdlərimin hər biri yaddaşımda xüsusi yer tutur. Onların hazırlıq prosesində göstərdiyi əzmkarlıq, gecə-gündüz çalışması və nəticədə qazandıqları uğur müəllim üçün ən böyük sevincdir. Hər bir belə hadisə mənə bir daha sübut edir ki, düzgün istiqamətləndirilmiş zəhmət mütləq nəticə verir.
-Hansı müəllimləriniz və ya alimlərin fikirləri sizin üçün yolgöstəricidir?
-Mənim üçün ən böyük yolgöstərici elmə hörmət, daim öyrənmək və təbiətə həssas yanaşmaq prinsipləridir. Universitet illərində mənə dərs demiş müəllimlərimdən “elm heç vaxt bitmir, o daim inkişaf edir” fikri mənim pedaqoji fəlsəfəm üçün əsas istiqamət olub. Həmçinin dünya biologiya elmindəki böyük alimlərin — xüsusilə genetika və hüceyrə biologiyası sahəsində çalışan tədqiqatçıların işləri mənə ilham verir.
-Biologiya sahəsində hansı mövzuların daha dərindən öyrənilməsinə ehtiyac var?
-Mən hesab edirəm ki, müasir dövrdə xüsusilə genetika, molekulyar biologiya, biotexnologiya və ekologiya sahələri daha dərindən öyrənilməlidir. Çünki bu sahələr gələcəyin tibbini, kənd təsərrüfatını və ətraf mühitin qorunmasını birbaşa müəyyən edir. Şagirdlərin bu istiqamətlərdə məlumatlı olması onların gələcək peşə seçimlərinə də ciddi təsir göstərir.
-Son illərdə biologiya və tibb sahəsində yeniliklər şagirdlərə necə təsir edir?
-Müasir elmi yeniliklər şagirdlərdə böyük maraq yaradır. Genetik mühəndislik, süni orqanlar, DNT analizi kimi mövzular onların diqqətini cəlb edir və elmə olan sevgini artırır. Bu yeniliklər dərsləri daha real və həyati edir, şagirdlər artıq biologiyanı yalnız kitabdan deyil, real həyatla əlaqəli şəkildə dərk edirlər.
-Gənc biologiya müəllimlərinə hansı tövsiyələri verərdiniz?
-Gənc müəllimlərə əsas tövsiyəm odur ki, ilk növbədə öz fənnini dərin bilsinlər və daim öz üzərlərində işləsinlər. Müəllimlik yalnız bilik vermək deyil, həm də sevgi, səbir və məsuliyyət tələb edir. Şagirdə yaxın olmaq, onu anlamaq və motivasiya etmək çox vacibdir. Eyni zamanda, yeni tədris metodlarını mənimsəmək də mütləqdir.
-Gələcək peşəkar hədəfləriniz nələrdir?
-Mənim əsas hədəfim daha çox uğurlu şagird yetişdirmək və onların beynəlxalq səviyyədə də uğurlar qazanmasına töhfə verməkdir. Eyni zamanda pedaqoji təcrübəmi daha geniş auditoriya ilə bölüşmək, gənc müəllimlərin inkişafına dəstək vermək istəyirəm.
-Elm tarixində hansı kəşfə şahid olmaq istərdiniz?
-Ən çox şahid olmaq istədiyim kəşf DNT-nin strukturunun müəyyən edildiyi dövrdür. Çünki bu kəşf biologiyanın əsasını dəyişmiş, insanın həyat haqqında anlayışını tamamilə yeni mərhələyə keçirmişdir.
-Biologiya bilikləri zəif olan cəmiyyət hansı problemlərlə üzləşə bilər?
-Belə cəmiyyətlərdə sağlamlıqla bağlı problemlər artır, ekoloji şüur zəif olur və insanlar təbiətə qarşı məsuliyyətsiz davranırlar. Eyni zamanda yanlış məlumatlara inanma riski də yüksəlir. Biologiya bilikləri cəmiyyətin sağlam düşüncə tərzinin formalaşmasında əsas rol oynayır.
-Son dərs gününüzü necə təsəvvür edirsiniz?
-Son dərs gününü həm qürur, həm də emosional anlarla dolu bir gün kimi təsəvvür edirəm. Bir tərəfdən illərin zəhmətinin nəticəsini görmək sevinci, digər tərəfdən şagirdlərdən ayrılmağın kövrəkliyi olacaq. Amma əminəm ki, bu gün yaddaşımda ən dəyərli günlərdən biri kimi qalacaq.
-Genetika, biotexnologiya və süni intellekt biologiya ilə necə inteqrasiya olunur?
-Bu sahələr biologiyanın gələcəyini müəyyən edir. Genetika və biotexnologiya canlı sistemlərin idarə olunmasına yeni imkanlar yaradır, süni intellekt isə bu proseslərin daha sürətli və dəqiq analizini təmin edir. Bu inteqrasiya biologiyanı daha güclü və müasir elmə çevirir.
-Sağlam həyat tərzinin formalaşmasında məktəbin rolu nədir?
-Məktəb sağlam həyat tərzinin formalaşmasında əsas mərkəzdir. Şagirdlər düzgün qidalanma, gigiyena, idman və psixoloji sağlamlıq haqqında ilk bilikləri məhz məktəbdə alırlar. Biologiya müəllimi bu prosesdə yönləndirici rol oynayır.
-Ətraf mühitin qorunması ilə bağlı əsas məsələlər hansılardır?
-Əsas məsələlərə tullantıların düzgün idarə olunması, su və hava çirklənməsinin qarşısının alınması və biomüxtəlifliyin qorunması daxildir. Bu mövzular şagirdlərə təkcə nəzəri deyil, praktik nümunələrlə də izah olunmalıdır.
-Biologiyanın digər fənlərlə əlaqəsini necə izah edirsiniz?
-Biologiya təbiət elmlərinin mərkəzində dayanır. Kimya olmadan bioloji prosesləri, fizika olmadan orqanizmin funksiyalarını, coğrafiya olmadan isə ekosistemləri tam anlamaq mümkün deyil. Ona görə bu fənlər bir-biri ilə sıx bağlı şəkildə öyrədilməlidir.
-Müəllimlik fəaliyyətinizdə ən böyük qazancınız nədir?
-Mənim üçün ən böyük qazanc şagirdlərimin uğurudur. Onların ali məktəblərə qəbul olması, həkim, alim və peşəkar mütəxəssis kimi yetişməsi mənim əməyimin ən böyük nəticəsidir. Bu, heç bir maddi dəyərlə ölçülə bilməyən bir xoşbəxtlikdir.

Müəllimlik sadəcə bir peşə deyil, insan həyatına yön verən böyük bir missiyadır. 24 illik pedaqoji yol göstərir ki, bir müəllimin əsl dəyəri onun yetişdirdiyi insanların uğurunda gizlidir.
Bu müsahibənin qəhrəmanı üçün biologiya yalnız bir fənn deyil, həyatın özüdür. O, bu fənni sevdirməklə yanaşı, şagirdlərinə düşünməyi, araşdırmağı və təbiəti dərk etməyi öyrədir.
Əsl müəllim unudulmur — o, öz izini şagirdlərinin həyatında və gələcəyində yaşayır.

Beləliklə, 24 illik zəngin pedaqoji təcrübəyə malik biologiya müəllimi Ceyhunə müəllimə ilə aparılan bu müsahibə bir daha göstərir ki, müəllimlik sadəcə bir peşə deyil, insan həyatına istiqamət verən, onun düşüncə tərzini formalaşdıran və gələcək nəsillərin taleyində dərin iz buraxan müqəddəs bir missiyadır.
Ceyhunə müəllimənin pedaqoji fəaliyyəti göstərir ki, əsl müəllim yalnız bilik ötürən deyil, eyni zamanda şagirdlərində elmə maraq yaradan, onlara təbiəti sevdirməyi bacaran, düşünməyi və araşdırmağı öyrədən bir şəxsiyyətdir. Onun illər ərzində yetişdirdiyi şagirdlərin Respublika səviyyəli uğurları, qazandıqları medallar və əldə etdikləri nailiyyətlər bu fədakar əməyin bariz nəticəsidir.
Bu müsahibə həm də bir müəllimin daxili dünyasına, onun peşəsinə olan sevgisinə və təhsil sahəsində daşıdığı böyük məsuliyyətə işıq salır. Ceyhunə müəllimənin sözlərində həm elmə bağlılıq, həm peşəkarlıq, həm də insan yetişdirməyin mənəvi dəyəri aydın şəkildə hiss olunur.
Sonda qeyd etmək yerinə düşər ki, belə fədakar pedaqoqların fəaliyyəti cəmiyyətin intellektual inkişafının əsas dayaqlarından biridir və onların əməyi gələcək nəsillər tərəfindən daim hörmət və minnətdarlıqla xatırlanır.
Bu müsahibədə səmimi cavabları, dəyərli fikirləri və pedaqoji təcrübəsini bizimlə bölüşdüyü üçün Sumqayıt şəhər Texniki və Təbiət Elmləri Liseyinin biologiya müəllimi Ceyhunə müəlliməyə dərin təşəkkürümüzü bildiririk. Ona gələcək pedaqoji fəaliyyətində yeni uğurlar, daha böyük nailiyyətlər və şagirdlərinin həyatında davamlı iz buraxacaq işlər arzulayırıq.