24 iyun 2026 14:06
94

ABŞ prezidentinin hərbi səlahiyyətlərinin məhdudlaşdırılması NƏ İLƏ NƏTİCƏLƏNƏCƏK?

Amerika Birləşmiş Ştatları Senatı ilk dəfə olaraq Donald Trampın hərbi səlahiyyətlərinin məhdudlaşdırılmasını nəzərdə tutan qətnaməni qəbul edib. Sənədə əsasən, Amerika prezidenti ya İrandakı hərbi əməliyyatları dayandırmalı, ya da güc tətbiq etmək üçün Konqresdən ayrıca icazə almalıdır. Cəmi iki səs fərqi ilə qəbul edilən sənədin taleyi və onun prezident üçün real məhdudlaşdırıcı amilə çevrilib-çevrilməyəcəyi xarici mətbuatın diqqət mərkəzindədir. Tramp özü bu qətnaməni "mənasız və vaxtsız" adlandırıb. O, sosial şəbəkələrdə "Luzer (uğursuz) senatorlar işimi çətinləşdirdilər, lakin mən, həmişə olduğu kimi, bunun da öhdəsindən gələcəyəm" deyə bəyan edib.

“İki sahil” xəbər verir ki,  CNN telekanalının xatırlatdığına görə, demokratlar dəfələrlə Trampın hərbi səlahiyyətlərini qanunvericilik səviyyəsində məhdudlaşdırmağa çalışıblar. İlin əvvəlindən bəri bu qətnamə Senatda 10 dəfə səsverməyə çıxarılsa da, respublikaçıların çoxluğu səbəbindən hər dəfə rədd edilirdi. Bu dəfə isə ənənəvi olaraq qətnamənin əleyhinə səs verən iki respublikaçı senator iclasda iştirak etməyib, həmçinin dörd respublikaçı demokratları dəstəkləyib.

Ağ Ev rəsmisi telekanala verdiyi açıqlamada bu qərarın heç bir hüquqi qüvvəyə malik olmayacağını bildirsə də, CNN-in həmsöhbətləri fərqli düşünürlər. Demokrat senatorlardan biri qeyd edib: "Hətta Vaşinqton və Tehran arasında saziş bağlansa belə, Trampın Konqresin iştirakı olmadan hər şeyə yenidən başlamasının qarşısını almaq son dərəcə vacibdir."

Reuters agentliyinin sorğu-sual etdiyi ekspertlər hesab edirlər ki, bu məsələ sonda məhkəmədə həll olunmalı olacaq. Buna səbəb konstitusiya qeyri-müəyyənliyidir. Bir tərəfdən, ölkənin Əsas Qanunu Konqresə xaricdə hərbi əməliyyatların aparılmasını qadağan etmək hüququ verir. Digər tərəfdən isə, praktikada indiyədək belə bir presedent qeydə alınmayıb.

Associated Press (AP) agentliyi yazır ki, Ağ Ev qətnaməyə məhəl qoymamağa çalışsa belə, Tramp konqresmenlərin narahatlığını nəzərə almaq məcburiyyətindədir. Agentlik bunun üçün iki əsas arqument gətirir: Payız seçkiləri öncəsi risklər: Payızda keçiriləcək aralıq seçkilər ərəfəsində bəzi respublikaçıların bu addımı prezident üçün ciddi siyasi risklər yaradır. Pentaqonun büdcəsinin bloklanması: Bu gərginlik fonunda parlamentarilər Pentaqon üçün nəzərdə tutulan əlavə 80 milyard dolların ayrılmasını bloklaya bilərlər.