Azərbaycan Respublikasının Prezidenti, Yeni Azərbaycan Partiyasının Sədri cənab İlham Əliyevin Yeni Azərbaycan Partiyasının VIII Qurultayında çıxışı ölkəmizin müasir inkişaf mərhələsinin siyasi, iqtisadi, təhlükəsizlik və xarici siyasət prioritetlərini əhatə edən mühüm konseptual çıxış kimi diqqəti cəlb edir. Qurultayın Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün və suverenliyinin tam bərpasından sonra keçirilməsi onun siyasi əhəmiyyətini daha da artırır. Bu baxımdan çıxış yalnız Yeni Azərbaycan Partiyasının qarşıdakı fəaliyyət istiqamətlərinə deyil, bütövlükdə Azərbaycanın dövlətçilik strategiyasına, milli maraqlarının qorunmasına və yeni geosiyasi reallıqlar şəraitində qarşıda duran vəzifələrə işıq salır. Yeni Azərbaycan Partiyasının VIII Qurultayının mühüm xüsusiyyətlərindən biri onun Azərbaycanın tamamilə yeni ictimai-siyasi və geosiyasi reallıqda keçirilməsidir. 2020-ci ildə əldə edilmiş Zəfər və 2023-cü ildə ərazi bütövlüyünün və suverenliyin tam bərpası ilə nəticələnən proseslər Azərbaycanın müasir tarixində yeni mərhələnin əsasını qoyub. Beləliklə, uzun illər davam edən münaqişə artıq Azərbaycanın ərazi bütövlüyü və suverenliyi çərçivəsində öz tarixi həllini tapıb. Bu nəticə həm dövlətin uzunmüddətli siyasətinin, həm diplomatik və siyasi fəaliyyətin, həm də Azərbaycan xalqının milli həmrəyliyinin mühüm nəticəsi kimi təqdim olunur. Prezident cənab İlham Əliyevin çıxışında xüsusi vurğulanan məqamlardan biri Azərbaycanın Zəfərə aparan yolunun ardıcıl dövlətçilik siyasəti ilə bağlılığıdır. Bu kontekstdə Yeni Azərbaycan Partiyasının 1992-ci ildə təsis olunması və Ümummilli Lider Heydər Əliyevin siyasi hakimiyyətə qayıdışı Azərbaycan dövlətçiliyinin qorunması və möhkəmləndirilməsi baxımından tarixi dönüş mərhələsi kimi qiymətləndirilir. Ulu Öndərin siyasi irsinin əsasını təşkil edən müstəqillik, dövlətçilik, iqtisadi müstəqillik, güclü hərbi potensial və milli maraqlara əsaslanan xarici siyasət prinsiplərinin sonrakı dövrdə davam etdirilməsi Azərbaycanın inkişaf modelinin əsas istiqamətlərindən birinə çevrilib.

1990-cı illərin əvvəllərində ölkənin qarşılaşdığı ağır siyasi, iqtisadi və təhlükəsizlik problemləri fonunda dövlət institutlarının möhkəmləndirilməsi, ictimai-siyasi sabitliyin təmin edilməsi və iqtisadi inkişaf üçün zəruri bazanın yaradılması strateji əhəmiyyət daşıyırdı. Ulu Öndər Heydər Əliyevin rəhbərliyi ilə həyata keçirilən siyasət nəticəsində Azərbaycan beynəlxalq təcrid təhlükəsindən çıxaraq dünya siyasətində özünəməxsus mövqeyini formalaşdırmağa başladı. “Əsrin müqaviləsi”nin imzalanması, xarici investisiyaların cəlb edilməsi, dövlətçilik institutlarının möhkəmləndirilməsi və Azərbaycanın çoxşaxəli xarici siyasət kursunun müəyyənləşdirilməsi sonrakı inkişaf üçün mühüm zəmin yaratdı. Bu siyasətin davamlılığı Azərbaycanın 2003-cü ildən sonrakı inkişaf mərhələsində də özünü göstərdi. Ərazi bütövlüyünün və suverenliyin bərpası dövlət siyasətinin əsas strateji məqsədlərindən biri kimi müəyyənləşdirildi və uzunmüddətli, mərhələli fəaliyyət nəticəsində bu məqsədə nail olundu. 2020-ci ilin 44 günlük Vətən müharibəsində əldə edilmiş Zəfər Azərbaycanın hərbi-siyasi gücünü nümayiş etdirməklə yanaşı, regionda yeni reallıqlar formalaşdırdı. 2023-cü ilin sentyabrında Azərbaycanın suverenliyinin bütün ərazisində tam bərpa olunması isə bu prosesin mühüm yekun mərhələsi oldu. Bu tarixi nəticələrin fonunda Azərbaycanın qarşısında artıq yeni strateji vəzifələr dayanır. Prezident İlham Əliyevin qurultaydakı çıxışının mühüm istiqamətlərindən biri məhz postmünaqişə dövrünün və yeni geosiyasi reallıqların tələbləridir. Bu mərhələdə hərbi gücün daha da artırılması, təhlükəsizliyin təmin olunması, iqtisadi dayanıqlığın möhkəmləndirilməsi, xarici siyasətin fəallığının artırılması, ideoloji təhlükəsizliyin gücləndirilməsi və Qarabağla Şərqi Zəngəzurun bərpasının davam etdirilməsi prioritet istiqamətlər kimi müəyyənləşdirilir. Müasir beynəlxalq münasibətlər sistemində təhlükəsizlik məsələlərinin kəskin aktuallaşdığı bir dövrdə hərbi potensialın gücləndirilməsi Azərbaycanın dövlət siyasətinin mühüm istiqamətlərindən biri olaraq qalır. Çıxışda bu məsələyə yalnız hərbi üstünlük kontekstində deyil, ölkənin milli təhlükəsizliyinin və sabitliyinin qorunması baxımından yanaşılır. Ətraf regionlarda davam edən münaqişələr, beynəlxalq təhlükəsizlik mexanizmlərinin səmərəliliyi ilə bağlı problemlər və qlobal geosiyasi proseslərin sürətlə dəyişməsi dövlətlərin müdafiə qabiliyyətinin yüksək səviyyədə saxlanılmasını zəruri edən amillər kimi qeyd olunur. Azərbaycanın təhlükəsizlik siyasətinin mühüm xüsusiyyətlərindən biri də hərbi güclə yanaşı, iqtisadi və texnoloji imkanların genişləndirilməsidir. Güclü iqtisadiyyat, müasir müdafiə sənayesi, sərhəd təhlükəsizliyi, texnoloji imkanlar və insan kapitalı bir-birini tamamlayan strateji elementlər kimi çıxış edir. Bu baxımdan təhlükəsizlik məsələsi yalnız hərbi sahə ilə məhdudlaşmır, dövlətin ümumi dayanıqlığını əhatə edən kompleks anlayış kimi nəzərdən keçirilir. Çıxışda ideoloji təhlükəsizlik məsələsinə xüsusi diqqət yetirilməsi də təsadüfi deyil. Müasir informasiya məkanında dezinformasiya, manipulyasiya və kiber təhdidlər dövlətlərin təhlükəsizliyinə təsir edən mühüm amillərə çevrilib. Bu şəraitdə təhsilin, media savadlılığının, milli-mənəvi dəyərlərin və vətəndaş məsuliyyətinin gücləndirilməsi mühüm əhəmiyyət daşıyır. Cəmiyyətin bilik səviyyəsi yüksəldikcə informasiya manipulyasiyalarına qarşı müqavimət imkanları da artır. Buna görə də ideoloji təhlükəsizliyin təmin edilməsində təhsil və vətənpərvərlik mühüm vasitələr kimi önə çıxır.

Bu baxımdan Yeni Azərbaycan Partiyasının qarşısında da yeni dövrün tələblərinə uyğun fəaliyyət göstərmək vəzifəsi dayanır. İctimai-siyasi fəaliyyətin müasir informasiya texnologiyalarının imkanları nəzərə alınmaqla qurulması, vətəndaşlarla daha çevik kommunikasiya mexanizmlərinin formalaşdırılması, ölkədə həyata keçirilən islahatlar və inkişaf prosesləri barədə obyektiv məlumatların geniş ictimaiyyətə çatdırılması siyasi təşkilatların qarşısında duran mühüm vəzifələrdəndir. Azərbaycanın xarici siyasət strategiyası da çıxışın əsas istiqamətlərindən birini təşkil edir. Son illərdə ölkənin müxtəlif dövlətlər və beynəlxalq təşkilatlarla çoxşaxəli əlaqələr qurması Azərbaycanın beynəlxalq münasibətlər sistemində fəal aktor kimi mövqeyinin möhkəmləndirilməsi ilə müşayiət olunur. Azərbaycanın müxtəlif geosiyasi mərkəzlərlə qarşılıqlı maraqlara əsaslanan münasibətlər qurması, regional və beynəlxalq təşəbbüslərdə iştirak etməsi, enerji və nəqliyyat layihələrində rolunun genişlənməsi ölkənin xarici siyasət imkanlarını artıran amillər sırasındadır. Azərbaycanın xarici siyasətində əsas prinsiplərdən biri milli maraqlara əsaslanan müstəqil siyasət yürütməkdir. Ölkənin müxtəlif dövlətlərlə münasibətlərində qarşılıqlı hörmət, suverenliyə və ərazi bütövlüyünə hörmət, bərabərhüquqlu əməkdaşlıq və qarşılıqlı fayda prinsipləri mühüm yer tutur. Bu yanaşma Azərbaycanın həm regional, həm də qlobal miqyasda etibarlı tərəfdaş kimi mövqeyinin möhkəmləndirilməsinə xidmət edir. Azərbaycanın beynəlxalq platformalarda artan rolu da bu siyasətin nəticələrindən biri kimi qiymətləndirilir. Ölkənin müxtəlif beynəlxalq formatlarda fəal iştirakı, çoxtərəfli əməkdaşlıq təşəbbüsləri, Türk dünyası, İslam dünyası, Mərkəzi Asiya və Avropa ilə əlaqələrin inkişaf etdirilməsi Azərbaycanın diplomatik imkanlarının genişləndiyini göstərən mühüm amillərdir. Azərbaycanın beynəlxalq münasibətlərdə körpü rolunu oynaya biləcək imkanlara malik olması xüsusilə nəqliyyat, enerji və regional əməkdaşlıq layihələrində özünü göstərir. Enerji siyasəti Azərbaycanın geosiyasi əhəmiyyətini müəyyən edən başlıca amillərdən biri olaraq qalır. Azərbaycan uzun illər ərzində enerji resurslarının hasilatı və ixracı ilə yanaşı, enerji marşrutlarının şaxələndirilməsi və yeni əməkdaşlıq formatlarının yaradılması istiqamətində mühüm layihələr həyata keçirib. Neft və qazla yanaşı, elektrik enerjisi, neft-kimya sənayesi və bərpaolunan enerji sahəsində potensialın inkişaf etdirilməsi Azərbaycanın enerji siyasətinin daha geniş məzmun kəsb etməsinə şərait yaradır. Enerji təhlükəsizliyinin milli təhlükəsizliklə birbaşa əlaqəli olduğu müasir dövrdə Azərbaycanın Avropanın və digər tərəfdaşların enerji təminatında oynadığı rol ölkənin beynəlxalq əhəmiyyətini artıran amillərdən biridir. Bununla paralel olaraq, Azərbaycanın yaşıl enerji potensialının inkişaf etdirilməsi, xüsusilə Xəzər regionunun bərpaolunan enerji imkanlarından istifadə edilməsi gələcək enerji strategiyasının mühüm istiqamətlərindən biri kimi nəzərdən keçirilir. Nəqliyyat və logistika sahəsində həyata keçirilən layihələr də Azərbaycanın geoiqtisadi əhəmiyyətini artırır. Orta Dəhliz və Şimal-Cənub nəqliyyat dəhlizi çərçivəsində yaradılan infrastruktur Azərbaycanın Şərqlə Qərb, Şimalla Cənub arasında mühüm tranzit bağlantılarından birinə çevrilməsi üçün imkanlar yaradır. Tranzit yüklərin həcminin artırılması, logistika infrastrukturunun inkişaf etdirilməsi və gömrük prosedurlarının təkmilləşdirilməsi ölkənin qeyri-neft sektorunun inkişafına və yeni iş yerlərinin yaradılmasına əlavə imkanlar verə bilər.

İqtisadi siyasət baxımından isə əsas hədəflərdən biri makroiqtisadi və maliyyə sabitliyinin qorunması, investisiya mühitinin daha da yaxşılaşdırılması və qeyri-neft sektorunun inkişaf etdirilməsidir. Xarici investisiyaların cəlb edilməsi Azərbaycanın iqtisadi potensialının genişləndirilməsi baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır. Bu istiqamətdə investisiya forumlarının keçirilməsi, beynəlxalq maliyyə və investisiya qurumları ilə əməkdaşlığın genişləndirilməsi Azərbaycanın iqtisadi imkanlarının beynəlxalq səviyyədə təqdim olunmasına xidmət edir.

İqtisadi inkişafın sosial nəticələri də dövlət siyasətinin mühüm istiqamətidir. Əhalinin gəlirlərinin artırılması, əməkhaqqı və pensiyaların yüksəldilməsi, sosial müdafiə mexanizmlərinin gücləndirilməsi iqtisadi artımın və maliyyə imkanlarının vətəndaşların rifahına transformasiya olunmasının əsas istiqamətlərindəndir. Bu baxımdan sosial siyasət iqtisadi siyasətdən ayrı deyil, onun mühüm nəticə və məqsədlərindən biri kimi çıxış edir.

Qarabağ və Şərqi Zəngəzurun bərpası isə Azərbaycanın qarşıdakı illərdə əsas strateji prioritetlərindən biri olaraq qalacaq. İşğaldan azad edilmiş ərazilərdə yaşayış məntəqələrinin salınması, infrastrukturun yenidən qurulması, nəqliyyat və enerji sistemlərinin yaradılması, məktəb və səhiyyə obyektlərinin tikilməsi, məşğulluq imkanlarının genişləndirilməsi və keçmiş məcburi köçkünlərin öz doğma yurdlarına qayıdışının təmin olunması Böyük Qayıdış proqramının əsas istiqamətlərini təşkil edir. Bu proses yalnız fiziki infrastrukturun qurulması ilə məhdudlaşmır. Qarabağ və Şərqi Zəngəzurda yeni iqtisadi modelin formalaşdırılması, investisiyaların cəlb olunması, müasir şəhərsalma prinsiplərinin tətbiqi, rəqəmsal və yaşıl texnologiyalardan istifadə həmin ərazilərin ölkənin ümumi inkişaf sisteminə inteqrasiyasını sürətləndirə bilər. Böyük Qayıdışın davam etdirilməsi həm sosial, həm iqtisadi, həm də demoqrafik baxımdan uzunmüddətli əhəmiyyət daşıyan dövlət layihəsidir. Yeni Azərbaycan Partiyasının VIII Qurultayında səsləndirilən fikirlər bütövlükdə Azərbaycanın yeni inkişaf mərhələsində qarşıya qoyulan vəzifələrin geniş siyasi mənzərəsini ortaya qoyur. Ərazi bütövlüyünün və suverenliyin bərpası tarixi mərhələnin yekunu olmaqla yanaşı, yeni strateji məqsədlər üçün başlanğıc nöqtəsidir. Qarşıdakı dövrdə əsas məsələ əldə edilmiş nəticələrin qorunması, dövlətin iqtisadi və hərbi gücünün artırılması, insan kapitalının inkişaf etdirilməsi, beynəlxalq mövqelərin daha da möhkəmləndirilməsi və cəmiyyətin rifahının yüksəldilməsidir. Prezident cənab İlham Əliyevin çıxışında xüsusi vurğulanan əsas məqam ondan ibarətdir ki, müasir Azərbaycanın inkişafı yalnız keçmiş nailiyyətlərin qorunması ilə deyil, dəyişən dünya reallıqlarına uyğun yeni strateji yanaşmaların formalaşdırılması ilə davam etdirilməlidir. Bu isə dövlətçilik siyasətinin ardıcıllığını, milli maraqların prioritetliyini, müstəqil xarici siyasəti, güclü iqtisadiyyatı və təhlükəsizliyin təmin olunmasını bir-biri ilə əlaqəli vahid strategiya çərçivəsində nəzərdən keçirməyi tələb edir. Yeni mərhələdə Azərbaycanın qarşısında duran vəzifələr daha geniş miqyaslı və çoxşaxəlidir. Güclü dövlət, dayanıqlı iqtisadiyyat, müasir ordu, inkişaf etmiş insan kapitalı, fəal diplomatiya və milli həmrəylik bu strategiyanın bir-birini tamamlayan əsas dayaqlarıdır. VIII Qurultayda səsləndirilən mesajlar da məhz bu ardıcıllığın və strateji baxışın gələcək illərdə davam etdiriləcəyini göstərir. Azərbaycanın müasir tarixində əldə olunan nəticələr dövlətçilik institutlarının möhkəmləndirilməsi, milli iradənin siyasi qərarlarda ifadə olunması və uzunmüddətli strategiyanın ardıcıl həyata keçirilməsi ilə bağlıdır. Qarşıdakı dövrdə əsas məqsəd isə bu siyasi və iqtisadi potensialı yeni inkişaf mərhələsinin tələblərinə uyğun şəkildə daha da gücləndirmək, Azərbaycanın təhlükəsizliyini, suverenliyini və davamlı inkişafını təmin etməkdir. Bu baxımdan Yeni Azərbaycan Partiyasının VIII Qurultayı yalnız partiyanın növbəti fəaliyyət mərhələsini müəyyənləşdirən siyasi tədbir deyil, həm də Azərbaycanın yeni geosiyasi və sosial-iqtisadi reallıqlar şəraitində qarşıya qoyduğu strateji hədəflərin ifadəsi kimi xüsusi əhəmiyyət daşıyır.

Mehriban Vəliyeva,

Milli Məclisin deputatı