Azərbaycanın neft-qaz sənayesində hasilat, emal və ixrac istiqamətləri üzrə fəaliyyət ilin üçüncü rübündə də davam edib. Ölkə üzrə hasilatın əsas hissəsi iri yataqlar və beynəlxalq konsorsiumların iştirakı ilə həyata keçirilən layihələrlə yanaşı, SOCAR-ın müstəqil və əsas payçı kimi istismar etdiyi yataqlar hesabına formalaşır. Şirkət hasilatla yanaşı, neft və qazın emalı, neft-kimya məhsullarının istehsalı və enerji resurslarının xarici bazarlara çıxarılması istiqamətlərində də fəaliyyət göstərir.

Energetika Nazirliyinin 2026-cı ilin yanvar–sentyabr ayları üzrə məlumatlarına əsasən, ölkədə 19,9 milyon ton neft və qaz kondensatı hasil edilib. Bunun 5,1 milyon tonu SOCAR-ın payına düşüb. Doqquz ay ərzində respublika üzrə 37,9 milyard kubmetr təbii qaz hasil olunub. SOCAR-ın bu göstəricidə payı 5,3 milyard kubmetr təşkil edib. Hesabat dövründə ölkədə neftin emalı 4,5 milyon ton olub. Neft və qaz kondensatının ixracı 15,5 milyon ton, təbii qaz ixracı isə 18,4 milyard kubmetr təşkil edib. Beləliklə, doqquz aylıq göstəricilər Azərbaycanın enerji sektorunda hasilatla yanaşı, emal və ixrac əməliyyatlarının da əhəmiyyətli həcmdə davam etdiyini göstərir.

SOCAR-ın üçüncü rübdə qazma və hasilat göstəriciləri

SOCAR-ın 2026-cı ilin üçüncü rübünə dair açıqladığı məlumatlara görə, şirkət tərəfindən 21 min 176 metr qazma işi həyata keçirilib. Bu, ötən ilin eyni dövrü ilə müqayisədə 74,3 faiz çoxdur. Şirkətin müstəqil şəkildə və ya əsas payçı qismində istismar etdiyi yataqlarda hesabat dövründə 1 milyon 717 min 82 ton neft və 1 milyard 696 milyon 518 min kubmetr qaz hasil olunub. Ölkə üzrə ümumi göstəricilər isə 6 milyon 590 min 477 ton xam neft və 12 milyard 473 milyon 123 min kubmetr qaz təşkil edib. Bu rəqəmlər SOCAR-ın istismar etdiyi yataqlardakı hasilatla ölkə üzrə ümumi hasilatın fərqli göstəricilər olduğunu nümayiş etdirir. Şirkətin fəaliyyətinin miqyasını qiymətləndirərkən bu iki istiqamət ayrıca nəzərə alınmalıdır.

Neft və qaz ixracında SOCAR-ın rolu

Üçüncü rübdə SOCAR tərəfindən xarici bazarlara 3 milyon 916 min 748 ton xam neft ixrac edilib. Bu həcmə şirkətin öz imkanları ilə hasil etdiyi neftlə yanaşı, Azərbaycanda fəaliyyət göstərən beynəlxalq konsorsiumların hasilatından Azərbaycan dövlətinə və SOCAR-a məxsus mənfəət payları da daxildir. Ölkə üzrə təbii qaz ixracı həmin dövrdə 5 milyard 738 milyon 88 min kubmetr təşkil edib. Daxili istehlak isə 2 milyard 274 milyon 953 min kubmetr olub. Qeyd edilən qaz ixracı və istehlak göstəriciləri SOCAR-ın ayrıca göstəriciləri deyil, respublika üzrə ümumi həcmlərdir.

İxracın strukturunda SOCAR-ın fəaliyyəti xam neft və təbii qazla məhdudlaşmır. Şirkətin Azərbaycandakı müəssisələrində istehsal olunan neft, neft-kimya və qaz-kimya məhsulları da xarici bazarlara çıxarılır. Üçüncü rübdə bu məhsulların ixrac həcmi 657 min 421 ton təşkil edib. Müvafiq məhsul qrupları üzrə ümumi ixrac əvvəlki ilin eyni dövrü ilə müqayisədə 2,8 faiz artıb.

İqtisadi İslahatların Təhlili və Kommunikasiya Mərkəzinin 2026-cı ilin oktyabr ayı üzrə “İxrac icmalı”nda da SOCAR-ın qeyri-neft ixracındakı iştirakına diqqət yetirilir. İcmalda qeyri-neft sektoru üzrə ixrac əməliyyatlarında iştirak edən dövlətə məxsus şirkətlərin siyahısında SOCAR-ın “Marketinq və İqtisadi Əməliyyatlar” İdarəsi ilk sırada göstərilir. Siyahıda, həmçinin “SOCAR Polymer” MMC, SOCAR-ın Qaz İxrac İdarəsi və “SOCAR Cape” MMC yer alır. Bu məlumatlar SOCAR-ın ixrac fəaliyyətinin müxtəlif istiqamətlərini - xam neft və qaz satışından tutmuş neft-kimya və digər qeyri-neft məhsullarının xarici bazarlara çıxarılmasına qədər geniş sahəni əhatə etdiyini göstərir.

Emal müəssisələrinin fəaliyyəti

SOCAR-ın üçüncü rüb üzrə açıqlamasında emal göstəriciləri də yer alıb. İyul–sentyabr aylarında şirkət tərəfindən 1 milyon 626 min 513 ton neft və 631 milyon 732 min 641 kubmetr qaz emal edilib. Emal prosesi neft və qazın sonrakı istifadəsi üçün məhsullara çevrilməsini, neft-kimya və qaz-kimya istehsalı üçün xammal bazasının formalaşmasını təmin edən əsas fəaliyyət istiqamətlərindəndir. SOCAR-ın Azərbaycandakı müəssisələrində istehsal edilən məhsulların ixracı da şirkətin bu sahədəki fəaliyyətinin nəticələrindən biridir.

Beləliklə, 2026-cı ilin üçüncü rübünün göstəriciləri SOCAR-ın qazma, hasilat, emal və ixrac istiqamətlərindəki fəaliyyətini, doqquz aylıq ölkə statistikası isə Azərbaycanın neft-qaz sənayesinin ümumi mənzərəsini əks etdirir. Hər iki məlumat xətti birlikdə ölkənin enerji sektorunda hasilatla yanaşı, emal güclərinin və ixrac imkanlarının da mühüm yer tutduğunu göstərir.

Orxan Vahidoğlu, “İki sahil”