16 noyabr 2026 09:36
129

Azərbaycan-Böyük Britaniya: çoxşaxəli əməkdaşlıqdan strateji tərəfdaşlığa

Mahir Süleymanlı,
Milli Məclisin deputatı

Qloballaşan dünyada dövlətlərarası münasibətlərin strateji əhəmiyyəti yalnız siyasi dialoqla deyil, iqtisadi potensialın birləşdirilməsi, investisiyaların təşviqi, enerji təhlükəsizliyi, texnoloji yeniliklər və insan kapitalının inkişafı ilə müəyyən olunur. Bu baxımdan, Azərbaycan Respublikası ilə Böyük Britaniya və Şimali İrlandiya Birləşmiş Krallığı arasında imzalanmış Strateji Tərəfdaşlıq haqqında Birgə Bəyannamə iki ölkənin münasibətlərində yeni inkişaf mərhələsinin əsasını qoyan mühüm sənəddir.

Noyabrın 12-də Dublin şəhərində Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev və Böyük Britaniya və Şimali İrlandiya Birləşmiş Krallığının Baş naziri Endi Börnhem tərəfindən imzalanmış Birgə Bəyannamə uzun illər ərzində formalaşmış siyasi və iqtisadi əlaqələri daha geniş əməkdaşlıq platformasına çevirir. İqtisadiyyat, investisiya, enerji, nəqliyyat, maliyyə, təhsil və innovasiya sahələrinin prioritet istiqamətlər kimi müəyyənləşdirilməsi tərəfdaşlığın uzunmüddətli inkişaf hədəflərini əks etdirir.

Azərbaycan-Böyük Britaniya münasibətlərinin möhkəm tarixi təməli mövcuddur. 1994-cü il fevralın 23-də imzalanmış Dostluq və Əməkdaşlıq haqqında Birgə Bəyannamə, 1998-ci il iyulun 21-də qəbul edilmiş Dostluq Münasibətləri və Tərəfdaşlıq haqqında Birgə Bəyannamə ikitərəfli əlaqələrin inkişafına mühüm töhfə verib. Prezident İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə həyata keçirilən iqtisadi strategiya ölkəmizin enerji potensialından səmərəli istifadəni, qeyri-neft sektorunun inkişafını və beynəlxalq investisiyaların cəlb edilməsini təmin edib. 30 ildən artıq davam edən Azərbaycan-Böyük Britaniya enerji əməkdaşlığı da bu siyasətin mühüm nəticələrindəndir.

Prezident İlham Əliyev noyabrın 12-də keçirilən görüşdə Böyük Britaniyanın Azərbaycanın Avropadakı ən böyük investoru olduğunu vurğulayıb. Bu fakt Böyük Britaniya biznes dairələrinin ölkəmizin iqtisadi potensialına etimadını nümayiş etdirir. Yeni mərhələdə əməkdaşlığın ənənəvi enerji sektoru ilə məhdudlaşmayaraq bərpaolunan enerji, infrastruktur, maliyyə, xidmətlər və innovasiya sahələrini də əhatə etməsi iqtisadi tərəfdaşlığın şaxələndirilməsi baxımından xüsusi əhəmiyyət daşıyır.

Birgə Bəyannamədə ticarət və investisiya əlaqələrinin genişləndirilməsi, kiçik və orta biznesin inkişafı, maliyyə əməkdaşlığı, yeni iş yerlərinin yaradılması və müasir texnologiyaların tətbiqi əsas istiqamətlər kimi müəyyənləşdirilib. Böyük Britaniya şirkətlərinin təcrübəsindən faydalanmaq Azərbaycanın istehsal və xidmət sektorlarının inkişafına, rəqabət qabiliyyətinin yüksəldilməsinə və iqtisadiyyatın şaxələndirilməsinə əlavə imkanlar yaradır.

Sənəddə Orta Dəhlizin inkişafına xüsusi diqqət yetirilməsi də strateji əhəmiyyət daşıyır. Azərbaycanın əlverişli coğrafi mövqeyi, müasir nəqliyyat infrastrukturu və beynəlxalq logistika layihələrində fəal iştirakı ölkəmizi Avropa ilə Asiya arasında mühüm tranzit mərkəzinə çevirib. Böyük Britaniya ilə bu istiqamətdə əməkdaşlığın genişləndirilməsi yükdaşımaların artırılmasına, ticarət əlaqələrinin dərinləşməsinə və regional iqtisadi inteqrasiyanın güclənməsinə xidmət edəcəkdir.

Enerji diplomatiyası tərəfdaşlığın digər mühüm istiqamətidir, Azərbaycanın günəş və külək enerjisi potensialı, işğaldan azad edilmiş ərazilərdə yaşıl enerji infrastrukturunun yaradılması və enerji sisteminin modernləşdirilməsi yeni investisiya imkanları formalaşdırır. Bəyannamədə bərpaolunan enerji, təmiz enerji keçidi, yaşıl maliyyələşdirmə və aşağı karbonlu texnologiyalar üzrə əməkdaşlığın nəzərdə tutulması ölkəmizin inkişaf prioritetləri ilə uzlaşır. Böyük Britaniyanın texnoloji və maliyyə təcrübəsinin Azərbaycanın təbii potensialı ilə birləşdirilməsi bu sahədə yeni layihələrin həyata keçirilməsinə zəmin yaradacaqdır.

Birgə Bəyannamənin mühüm üstünlüklərindən biri əməkdaşlığın davamlılığını təmin edən institusional mexanizmlərin müəyyənləşdirilməsidir. Ticarət və İqtisadi Əməkdaşlıq üzrə Birgə Hökumətlərarası Komissiyanın fəaliyyətinin gücləndirilməsi, eləcə də hər il Strateji Tərəfdaşlıq görüşlərinin keçirilməsi əldə olunan nəticələrin qiymətləndirilməsinə və yeni iqtisadi prioritetlərin müəyyənləşdirilməsinə imkan verəcəkdir.

Beləliklə, Azərbaycan ilə Böyük Britaniya arasında Strateji Tərəfdaşlıq haqqında Birgə Bəyannamənin imzalanması ikitərəfli münasibətləri yeni keyfiyyət mərhələsinə yüksəldən mühüm hadisədir. Sənəd iqtisadiyyatın şaxələndirilməsi, investisiya imkanlarının genişləndirilməsi, enerji təhlükəsizliyinin möhkəmləndirilməsi, nəqliyyat-logistika potensialının artırılması və innovativ inkişafın sürətləndirilməsi üçün yeni perspektivlər açır. Qarşılıqlı maraq və uzunmüddətli əməkdaşlıq prinsiplərinə əsaslanan bu tərəfdaşlıq Azərbaycanın beynəlxalq iqtisadi mövqeyinin güclənməsinə və milli iqtisadi potensialının daha dolğun reallaşdırılmasına mühüm töhfə verəcəkdir.