16 noyabr 2026 09:28
134

Azərbaycan-Böyük Britaniya strateji tərəfdaşlığı qarşılıqlı etimada və ortaq maraqlara əsaslanır

Prezident İlham Əliyevin həyata keçirdiyi məqsədyönlü və praqmatik xarici siyasət ölkəmizin beynəlxalq mövqeyinin möhkəmləndirilməsinə, aparıcı dövlətlərlə qarşılıqlı faydalı münasibətlərin genişləndirilməsinə mühüm töhfə verir. Azərbaycanın müxtəlif geosiyasi və iqtisadi mərkəzlərlə qurduğu tərəfdaşlıq əlaqələri beynəlxalq nüfuzunu artırmaqla yanaşı, regional və qlobal proseslərdə rolunu da gücləndirir. Bu baxımdan, Azərbaycan ilə Böyük Britaniya və Şimali İrlandiya Birləşmiş Krallığı arasında imzalanmış Strateji Tərəfdaşlıq haqqında Birgə Bəyannamə ikitərəfli münasibətlərin yeni mərhələyə yüksəldiyini göstərən mühüm siyasi hadisədir.

Noyabrın 12-də Dublin şəhərində Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev və Böyük Britaniya və və Şimali İrlandiya Birləşmiş Krallığının Baş naziri Endi Börnhem tərəfindən imzalanan sənəd uzun illər ərzində formalaşmış dostluq və əməkdaşlıq münasibətlərinin məntiqi davamı olmaqla, gələcək tərəfdaşlığın əsas istiqamətlərini müəyyənləşdirir.

Azərbaycan-Böyük Britaniya münasibətlərinin möhkəm tarixi təməlləri mövcuddur. 1994-cü il fevralın 23-də imzalanmış Dostluq və Əməkdaşlıq haqqında Birgə Bəyannamə, 1998-ci il iyulun 21-də qəbul edilmiş Dostluq Münasibətləri və Tərəfdaşlıq haqqında Birgə Bəyannamə ikitərəfli əlaqələrin hüquqi-siyasi əsaslarını formalaşdırıb. Xüsusilə enerji sektorunda qurulmuş əməkdaşlıq Azərbaycanın beynəlxalq iqtisadi əlaqələrinin genişlənməsinə və xarici investisiyaların cəlb edilməsinə mühüm töhfə verib. Bu gün münasibətlər ənənəvi enerji əməkdaşlığını aşaraq təhlükəsizlik, nəqliyyat, maliyyə, təhsil, elm və texnologiya sahələrini də əhatə edir.

Yeni Bəyannamənin mühüm siyasi məqamlarından biri beynəlxalq hüququn fundamental prinsiplərinə, dövlətlərin suverenliyinə, müstəqilliyinə və ərazi bütövlüyünə hörmətin təsdiqlənməsidir. Azərbaycanın ərazi bütövlüyünü və dövlət suverenliyini tam bərpa etməsi Cənubi Qafqazda yeni geosiyasi reallıqlar yaradıb. Sənəddə 2025-ci il avqustun 8-də Vaşinqtonda əldə olunmuş razılaşmaların əhəmiyyətinin vurğulanması və Azərbaycan-Ermənistan münasibətlərinin normallaşdırılması istiqamətində səylərin dəstəklənməsi ölkəmizin sülh gündəliyinin beynəlxalq səviyyədə əhəmiyyətini nümayiş etdirir. Regionda davamlı sülhün təmin olunması qarşılıqlı suverenliyə hörmət, iqtisadi inteqrasiya və nəqliyyat-kommunikasiya əlaqələrinin inkişafı üçün mühüm zəmin yaradır.

Strateji Tərəfdaşlıq haqqında Birgə Bəyannamədə müdafiə və təhlükəsizlik sahəsində əməkdaşlığın genişləndirilməsi də xüsusi yer tutur. Müdafiə potensialının inkişafı, təlim və kadr hazırlığı, müdafiə sənayesi üzrə birgə təşəbbüslər, hüquq-mühafizə orqanları arasında əlaqələrin gücləndirilməsi müasir təhlükəsizlik çağırışlarına birgə cavab verilməsi baxımından əhəmiyyətlidir. Bu əməkdaşlıq Azərbaycanın institusional potensialının və təhlükəsizlik sisteminin təkmilləşdirilməsinə də töhfə verəcəkdir.

İqtisadiyyat, ticarət və investisiya sahəsində əməkdaşlığın genişləndirilməsi sənədin əsas istiqamətlərindəndir. Böyük Britaniyanın Azərbaycanın ən iri Avropa investorlarından biri olması iki ölkə arasında iqtisadi münasibətlərin möhkəm əsaslara söykəndiyini təsdiqləyir. Bərpaolunan enerji, infrastruktur, maliyyə, xidmətlər və innovasiya sahələrində yeni layihələrin həyata keçirilməsi qarşılıqlı investisiya imkanlarını genişləndirməklə yanaşı, iqtisadiyyatın şaxələndirilməsinə də xidmət edəcəkdir.

Sənəddə Orta Dəhlizin inkişafına xüsusi əhəmiyyət verilməsi Azərbaycanın beynəlxalq nəqliyyat-logistika sistemində artan rolunun göstəricisidir. Şərqlə Qərbi birləşdirən bu marşrut beynəlxalq ticarətin genişlənməsi və yükdaşımaların səmərəliliyinin artırılması baxımından strateji əhəmiyyət daşıyır. Azərbaycanın müasir nəqliyyat infrastrukturu və tranzit imkanları ilə Böyük Britaniyanın iqtisadi və texnoloji təcrübəsinin uzlaşdırılması yeni əməkdaşlıq perspektivləri yaradır.

Enerji sahəsində tərəfdaşlığın yeni istiqamətləri də təqdirəlayiqdir. Ənənəvi enerji əməkdaşlığının bərpaolunan enerji, yaşıl maliyyələşdirmə və aşağı karbonlu texnologiyalarla tamamlanması müasir dövrün tələblərinə uyğundur. Azərbaycanın günəş və külək enerjisi potensialı, Qarabağ və Şərqi Zəngəzurda həyata keçirilən yaşıl enerji layihələri bu sahədə geniş imkanlar yaradır. Böyük Britaniyanın texnoloji və maliyyə təcrübəsindən faydalanmaq ölkəmizin yaşıl inkişaf hədəflərinin reallaşdırılmasına, enerji ixracı imkanlarının genişləndirilməsinə və yeni investisiyaların cəlbinə töhfə verəcəkdir.

Azərbaycan Respublikası ilə Böyük Britaniya və Şimali İrlandiya Birləşmiş Krallığı arasında imzalanmış Strateji Tərəfdaşlıq haqqında Birgə Bəyannamə qarşılıqlı etimada, ortaq maraqlara və uzunmüddətli əməkdaşlığa əsaslanan münasibətlərin yeni mərhələsini müəyyənləşdirir. Sənəd Azərbaycanın milli inkişaf prioritetləri, təhlükəsizlik siyasəti, iqtisadi şaxələndirmə strategiyası və beynəlxalq nəqliyyat imkanları ilə uzlaşır. Bu tərəfdaşlıq ölkəmizin beynəlxalq nüfuzunun daha da möhkəmlənməsinə, regional sabitliyin təmin olunmasına və qarşılıqlı faydalı əməkdaşlığın genişlənməsinə mühüm töhfə verəcəkdir.

Bədəl Bədəlov,
​Milli Məclisin deputatı