20 may 2022 21:13
306

25 dəqiqə iş, 5 dəqiqə istirahət

Sosial şəbəkələri açanda yəqin ki, vaxtın necə keçdiyini bilmirsiniz. Bu qədər əyləncə məzmununun meydana çıxması ilə işi və ya təcili məsələləri unutmaq çox asan olub. Üstəlik, beyin yorulmur, daim şəkildən şəkilə, memdən meme keçir - ancaq iş zamanı, on dəqiqədən sonra yorğunluq başlayır və fotolar, hekayələr dünyasına qayıtmaq istəyi yaranır. Bu, niyə baş verir?

Beyin fərqli işləyir

Gördüyümüz işdən asılı olaraq beyin fərqli işləyir. Üstəlik, çox işləsəniz, yalnız yorğunluq deyil, həm də zehni tükənmə - sıx fiziki gücdən sonra əzələlərin tükənməsinə bənzər bir vəziyyət əldə edə bilərsiniz. Beyin həddindən artıq aktiv stimullaşdırma aldıqda və daimi fəaliyyəti saxlamaq məcburiyyətində qaldıqda, sözün əsl mənasında yorulur. Uzun müddət davam edən zehni yorğunluq diqqəti cəmləmək, problemləri həll etmək və məlumatı emal etmək qabiliyyətinə təsir göstərir. Bu, gündəlik həyatda və hətta münasibətlərdə problemlərə səbəb ola bilər. Həddindən artıq gərginləşmiş əzələnin bənzətməsini xatırlayaraq, qısa müddətli stress heç bir zərər verməyəcək, daimi stress isə zərər verəcək və bərpanı ləngidir.

Zehni yorğunluğun simptomlarına diqqətsizlik və hətta sadə işlərə diqqəti cəmləyə bilməmək daxildir. Depressiya və narahatlıq, unutqanlıq, qəzəb partlayışları da var. Fiziki əlamətlərə baş ağrısı, yuxu pozğunluğu daxildir. Tez-tez soyuqdəymələrə də diqqət yetirməyə dəyər - onlar da yorğunluqla əlaqələndirilə bilər.

Qurtuluş vasitəsi kimi istirahəti düşünürsüz?

Ancaq beynimiz ağıllı və çevik olduğundan bizi işdə yorğunluqdan çəkindirməyə çalışır. Və burada gülməli şəkillər, tvitlər və sonsuz xəbər lenti köməyə gəlir. Beyin eyni zamanda fəaliyyətini dayandırmır, lakin "boş" bir dövr var - biz gərginləşmirik. Bu zaman diqqət və motivasiya ehtiyatları, gəlirləri cəmləşdirmək qabiliyyəti artır. Beyin bu cür məzmunu asanlıqla klikləyir, çünki tapşırıqların həlli yollarını axtarmağa ehtiyac yoxdur. Baxdı, bəyəndi, dəyişdi. 1929-cu ildə alman nevroloqu Hans Berger elektroensefaloqrafiyadan istifadə edərək insanlar işdən dincələn və ya yatarkən belə beynin aktiv vəziyyətdə olduğunu göstərmişdir. 1990-cı illərin ortalarına qədər Vaşinqton Universitetinin alimləri müəyyən etdilər ki, bir-birindən fərqli beyin bölgələrinin xüsusi dəsti, kimsə zehni bir işə diqqət yetirdikdə daha az aktivləşir. Eyni zamanda, eyni şəxs MRT aparatında sadəcə yatarkən, bu sahələri sinxron işləyirdi.

Bunun mənası nədi?

Beyin "boş" vəziyyətdə məlumatları ümumiləşdirir, onu strukturlara toplayır və nəyi atıb nəyi saxlamağa qərar verir. Yəni şəkillərə baxarkən beyin sadəcə iş konsentrasiyasını söndürür və öz çeşidləmə işinə gedir. Siz sadəcə divara baxa bilərsiniz. Əyləncəli məzmun yalnız vaxtın keçməsini sürətləndirir və diqqətinizi xeyli tez yayındırmağa imkan verir, çünki xəbər lentini izləmək tavandakı çatları saymaqdan daha maraqlıdır. Bədənin qalan hissəsi kimi, beynin də mütləq istirahətə ehtiyacı var. Üstəlik, idrak proqramlarını oxumaq və ya baxmaq həmişə uyğun deyil - bu da beyin üçün bir növ işdir, çünki işlənmək və strukturlaşdırmaq üçün yeni məlumatlar alınır. Özünüzü günahkar hiss etməmək üçün bir taymer təyin etməlisiniz və ya sadəcə olaraq sosial şəbəkələrdə sərf olunan vaxtı idarə etməlisiniz (telefonlar üçün xüsusi proqramlar buna kömək edə bilər). İş günü ərzində siz "pomato metodu"ndan istifadə edə bilərsiniz - bu, iş və istirahət dövrləri bir-birini əvəz edən zaman idarəetmə üsuludur. Klassik versiya 25 dəqiqə iş və 5 dəqiqə istirahətdir. Telefonu vaxtında bir kənara qoyub işə qayıtmaq çox vacibdir, əks halda rahat beyin tam diqqəti cəmləməyə imkan verməyəcək. Ancaq ofisdə uzun, stresli bir gündən sonra divanda uzanmaq, telefonunuzu götürmək və xatirələrə yaxşı gülmək tamamilə məqbuldur. Və hətta beş dəqiqədən çox.

Aysel Bayramova
(Mənbə: https://stakanchik.media/article/pochemu-mozgu-nravitsya-tupoj-kontent)