2026-cı il iyulun 14-də Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev və Slovakiya Respublikasının Prezidenti Peter Pelleqrini Şuşada mətbuata birgə bəyanatlarla çıxış etmişlər. Tarixi əhəmiyyət daşıyan bu görüş iki ölkə arasında strateji tərəfdaşlıq münasibətlərinin inkişafında mühüm mərhələni təşkil edir. Məhz Qarabağın mədəniyyət paytaxtı sayılan Şuşada baş tutan bu tədbir, Azərbaycan-Slovakiya əlaqələrinin nə qədər yüksək səviyyəyə çatdığının bariz nümunəsi olmaqla yanaşı, həm də əməkdaşlığın gələcək perspektivlərini müəyyən edən yol xəritəsi xarakteri daşıyır.

Azərbaycan Prezidentinin vurğuladığı kimi, Slovakiya-Azərbaycan siyasi əlaqələri hazırda çox yüksək səviyyədədir və qarşılıqlı səfərlər bunu əyani şəkildə göstərir. Bu dinamikanın ən mühüm təzahürlərindən biri 2024-cü ildə iki ölkə arasında strateji tərəfdaşlığa dair Birgə Bəyannamənin imzalanması olmuşdur. Həmin sənəd Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev və Slovakiya Baş naziri Robert Fitso tərəfindən imzalanmışdır. Birgə Bəyannamənin imzalanması ilə eyni vaxtda müdafiə sahəsində də mühüm sənədlər – hərbi-texniki əməkdaşlıq sahəsində Anlaşma Memorandumu və müdafiə sahəsində əməkdaşlıq haqqında Saziş imzalanmışdır. Bu, əlaqələrin təkcə siyasi deyil, həm də praktiki müstəvidə dərinləşdiyini göstərir.

Prezident İlham Əliyev qeyd etmişdir ki, bəyannamənin icrası göz önündədir, çünki belə fəal siyasi təmaslar və birgə layihələrin icra olunması güclü siyasi iradə tələb edir. Məhz bu siyasi iradə sayəsində Azərbaycan-Slovakiya əlaqələri son illər ərzində çox güclü tərəfdaşlığa çevrilmişdir. Prezident Pelleqrinin Azərbaycana səfəri təsadüfi deyil – o, hələ əvvəlki vəzifələrində – həm parlamentin sədri, həm də Baş nazir kimi Azərbaycana səfər etmiş, Prezident kimi isə beynəlxalq iqlim konfransında iştirak etmişdir. Bu davamlı əlaqələr iki ölkə arasında münasibətlərin nə qədər səmimi və mehriban olduğunu göstərir.

Görüşün ən diqqətçəkən məqamlarından biri Slovakiya şirkətlərinin Qarabağın bərpasında fəal iştirakı ilə bağlı olmuşdur. Prezident İlham Əliyev xüsusi vurğulamışdır ki, Azərbaycan Slovakiya tərəfinin Qarabağın bərpasına verdiyi töhfəyə görə minnətdardır. Bu minnətdarlığın ən konkret təzahürü kimi, həmin gün Prezidentlər birlikdə Ağdam rayonunun Baş Qərvənd kəndinə səfər etmişlər.

Baş Qərvənd kəndində Slovakiya şirkəti tərəfindən “Ağıllı kənd” layihəsi icra olunur. Bu layihə Qarabağın bərpası prosesində beynəlxalq əməkdaşlığın parlaq nümunəsidir. Layihə çərçivəsində müasir infrastruktur, ekoloji təmiz texnologiyalar və innovativ həllər tətbiq edilməklə kəndin yenidən qurulması nəzərdə tutulur. Slovakiya nümayəndə heyətinin işğaldan azad edilmiş ərazilərə səfəri, həmin ərazilərdə həyata keçirilən genişmiqyaslı yenidənqurma və bərpa işləri ilə yaxından tanışlıq üçün mühüm imkan yaratmışdır. Bu, Slovakiya tərəfinin Qarabağın bərpasına verdiyi töhfənin təkcə bəyanat səviyyəsində qalmadığını, real layihələrlə müşayiət olunduğunu göstərir.

Şuşada keçirilən görüş zamanı müzakirə edilən məsələlərin çeşidi əlaqələrin nə qədər geniş spektrli olduğunu nümayiş etdirmişdir. Prezident İlham Əliyevin qeyd etdiyi kimi, gündəlik kifayət qədər genişdir və nümayəndə heyətlərinin tərkibinə baxmaq hansı istiqamətlər üzrə fəal işlər getdiyini aydın göstərir.

Müzakirə edilən məsələlər arasında ənənəvi olaraq iqtisadi-ticari əlaqələr, energetika sahəsində əməkdaşlıq, hərbi-texniki sahədə əməkdaşlıq və digər sahələr prioritet təşkil edir. Bütün bu məsələlər ətrafında çox səmimi və açıq müzakirələr aparılmışdır. Xüsusilə enerji sahəsində əməkdaşlıq həm ikitərəfli müstəvidə, həm də Azərbaycanın Avropa İttifaqı ilə əməkdaşlığı kontekstində mühüm əhəmiyyət kəsb edir.

Diqqətçəkən məqamlardan biri də odur ki, Prezident Pelleqrinin səfəri Şuşa ilə məhdudlaşmamış, sabah Bakıda davam edəcəkdir. Bu, görüşlərin davamlılığını və əməkdaşlıq gündəliyinin genişliyini bir daha təsdiq edir. Prezidentin dəvəti qəbul etməsi və səfərini Qarabağa etməsi münasibətlərin səmimiliyini və mehribanlığını göstərən mühüm göstəricidir.

Şuşa bəyannaməsi Azərbaycan-Slovakiya münasibətlərinin inkişafında yeni mərhələnin başlanğıcıdır. İki ölkə arasında siyasi əlaqələr strateji tərəfdaşlıq səviyyəsinə yüksəlmiş, qarşılıqlı səfərlər müntəzəm xarakter almış, iqtisadi-ticari, energetika, müdafiə və digər sahələrdə əməkdaşlıq dərinləşmişdir. Slovakiya şirkətlərinin Qarabağın bərpasında fəal iştirakı isə bu əməkdaşlığın təkcə siyasi bəyanatlardan ibarət olmadığını, real layihələrlə müşayiət olunduğunu göstərir.

Hər iki tərəf ikitərəfli münasibətlərə böyük önəm verir və konkret işlərin tərəfdarıdır. Prezident İlham Əliyevin ifadəsi ilə desək, “əminəm ki, bundan sonra da bu münasibətlər uğurla inkişaf edəcək”. Bu inam həm mövcud nailiyyətlərə, həm də gələcək üçün müəyyən edilmiş geniş əməkdaşlıq gündəliyinə əsaslanır. Şuşada atılan addımlar, imzalanan sənədlər və reallaşdırılan layihələr Azərbaycan-Slovakiya əlaqələrinin gələcəyinin daha da parlaq olacağına əminlik verir.

Emin Əliyev,

YAP Sumqayıt şəhər təşkilatının məsləhətçisi