17 noyabr 2026 23:37
124

Bakı-Brüssel münasibətləri: Strateji tərəfdaşlıq, ortaq maraqlar, praktiki təşəbbüslər

Avrasiyada təbii coğrafi və mədəni körpü rolunu oynayan, Xəzər regionu və Avropa arasında etibarlı enerji təchizatçısına, tranzit mərkəzinə çevrilən Azərbaycanın Avropa İttifaqı (Aİ) ölkələri ilə nəqliyyat əlaqələri və enerji təhlükəsizliyi, iqtisadi əməkdaşlıq sahələri üzrə tərəfdaşlığı getdikcə genişlənir.

Prezident İlham Əliyevin milli maraqlardan irəli gələn əsas prioritetlər çərçivəsində beynəlxalq platformalarda apardığı müzakirələr, qarşı tərəfin müraciəti və sorğusu əsasında keçirdiyi bir sıra ikitərəfli görüşlər Bakı ilə Brüssel arasında strateji əhəmiyyət kəsb edən yeni əməkdaşlıq imkanlarının yaradılması baxımından xüsusi əhəmiyyət daşıyır.

Milli maraqların təmin edilməsinə və suverenliyinə əsaslanan çoxvektorlu xarici siyasət həyata keçirən Azərbaycan dünyanın əsas güc mərkəzlərindən biri olan Avropa İttifaqı ilə əlaqələrə bu gün xüsusi əhəmiyyət verir. Hazırda strateji tərəfdaşlıq, siyasi dialoq, enerji təhlükəsizliyi, iqtisadi əməkdaşlıq, bağlantılar müstəvisində inkişaf edən Azərbaycan-Aİ münasibətləri bərpaolunan enerji, rəqəmsallaşdırma, innovasiya və investisiya kimi yeni əməkdaşlıq sahələri ilə ikitərəfli gündəliyin əhatə dairəsini daha da genişləndirir.

 Prezident İlham Əliyevin noyabrın 12-də Dublində “Avropa Siyasi Birliyi”nin 9-cu Zirvə Toplantısı çərçivəsində Avropa ölkələrinin dövlət və hökümət başçıları ilə görüşləri, eləcə də Britaniyanın Baş naziri Endi Borhemlə görüşü və  “Azərbaycan Respublikası ilə Böyük Britaniya və Şimali İrlandiya Krallığı arasında Strateji Tərəfdaşlıq haqqında Birgə Bəyannamə”nin imzalanması Azərbaycan-Aİ ikitərəfli münasibətlərinin inkişafına daha da təkan verərək, qarşılıqlı maraq doğuran sahələrdə əməkdaşlığı inkişaf etdirib.

Azərbaycan hazırda etibarlı tərəfdaş kimi Avropanın enerji təhlükəsizliyinin təmin olunmasında mühüm rol oynayır. Ümumi uzunluğu 3500 kilometr olan, 2020-ci ilin sonundan istifadəyə verilən Cənub Qaz Dəhlizi vasitəsilə Azərbaycan qazı birbaşa Avropa bazarlarına çatdırılır. Azərbaycanın yeni qaz yataqlarını istismara cəlb etməsi, TAP kəmərinin ötürmə gücünü 11,2 milyard kubmetrə yüksəltməsi və yaşıl enerji dəhlizləri istiqamətində atdığı addımlar ölkəmizi Avropanın enerji təhlükəsizliyinin əsas təminatçılarından birinə çevirib. Hazırda ümumilikdə 16 ölkə, o cümlədən Avropa İttifaqının 10 üzvü Azərbaycan qazından istifadə edir. 2022-ci ildə imzalanmış Strateji Tərəfdaşlıq Memorandumuna əsasən, 2027-ci ilə qədər Aİ-yə qaz ixracının illik 20 milyard kubmetrə çatdırılması hədəflənir. 2026-cı ilin yanvarından Almaniya və Avstriyaya da təbii qaz nəqlinə başlanılması ilə Azərbaycan qazı alan ölkələrin coğrafiyası daha da genişlənib.

Bundan başqa, ənənəvi karbohidrogen ehtiyatları ilə yanaşı, bərpaolunan enerji sahəsində əməkdaşlığa xüsusi diqqət yetirilir. Antalyada COP31 çərçivəsində imzalanmış sazişlə Azərbaycan-Gürcüstan-Türkiyə-Bolqarıstan Yaşıl Enerji Dəhlizinin və Qara dəniz sualtı elektrik kabeli layihəsinin icrası sürətləndirilir. Azərbaycan və Böyük Britaniya arasında imzalanan Strateji Tərəfdaşlıq haqqında Birgə Bəyannamə bərpaolunan enerjinin inkişafı və “yaşıl maliyyələşdirmə” sahələrində əməkdaşlığı yeni müstəviyə keçirir.

Azərbaycanın qırx dörd günlük Vətən müharibəsində qazandığı tarixi Zəfərdən sonra Cənubi Qafqazda yaranan yeni geosiyasi reallıqlar fonunda dəyərləndirilən, siyasi təmaslar və praktiki əməkdaşlıq gündəliyinin genişləndirilməsi, Orta Dəhlizin inkişafı, Şərq-Qərb nəqliyyat əlaqələrinin genişləndirilməsi və ölkəmizin tranzit imkanlarının artırılması Azərbaycan-Aİ ikitərəfli əməkdaşlığında yeni perspektivlər açır.

Bütün bunlar onu deməyə əsas verir ki, qırx dörd günlük Vətən müharibəsindəki tarixi Zəfəri ilə regionda yeni reallıqlar yaradan, beynəlxalq müstəvidə mövqeyini getdikcə gücləndirən Azərbaycanın Aİ ilə çoxşaxəli və strateji xarakterli münasibətləri bundan sonra da yüksələn xətlə inkişaf edəcək. Strateji prioritetlər, ortaq maraqlar, praktiki təşəbbüslər və konkret nəticələr əldə etmək yolu daha da möhkəmləndirilən Bakı-Brüssel əməkdaşlığı qlobal və regional sülhə, təhlükəsizliyə, rifaha və qarşılıqlı etimada böyük töhfələr verəcək.

Zahid Rza, “İki sahil”