Müasir beynəlxalq münasibətlər sistemində qlobal iqtisadiyyatın dayanıqlılığı və dövlətlərin geosiyasi çəkisi təkcə hərbi və siyasi güclə deyil, eyni zamanda nəqliyyat, logistika və bağlantı imkanları ilə ölçülür. Qlobal ticarət marşrutlarının şaxələndirilməsi, alternativ tranzit yollarının formalaşdırılması və etibarlı tərəfdaşlara olan ehtiyac xüsusilə son illərdə – pandemiya, regional münaqişələr və geosiyasi gərginliklər fonunda – daha qabarıq şəkildə özünü göstərir. Bu kontekstdə Mərkəzi Asiya ilə Qərbi coğrafi və funksional baxımdan birləşdirə biləcək yeganə etibarlı ölkə kimi Azərbaycan ön plana çıxır.XXI əsrdə beynəlxalq aktorlar üçün əsas çağırışlardan biri təchizat zəncirlərinin fasiləsizliyini və təhlükəsizliyini təmin etməkdir. Ənənəvi marşrutların – xüsusilə Şimal və Cənub istiqamətlərinin – müxtəlif səbəblərdən risk altına düşməsi Orta Dəhliz kimi alternativ yolların strateji əhəmiyyətini artırmışdır. Bu reallıq Mərkəzi Asiya ölkələrinin Avropa bazarlarına çıxışında yeni imkanlar yaradarkən, Qərb dövlətlərini də daha etibarlı və proqnozlaşdırıla bilən tərəfdaşlar axtarmağa vadar edir.

Azərbaycanın unikal üstünlüyü onun coğrafi mövqeyi ilə siyasi sabitliyinin və müstəqil xarici siyasət kursunun vəhdətindədir. Xəzər dənizi hövzəsində yerləşən Azərbaycan, bir tərəfdən Mərkəzi Asiya dövlətləri (Qazaxıstan, Türkmənistan, Özbəkistan), digər tərəfdən isə Cənubi Qafqaz və Avropa ilə birbaşa əlaqə yaradan təbii tranzit mərkəzidir. Bu mövqe Azərbaycanın sadəcə keçid ölkəsi deyil, logistika və nəqliyyat qovşağı rolunu oynamasına imkan verir.

Son illərdə Azərbaycan tərəfindən həyata keçirilən irimiqyaslı infrastruktur layihələri ölkəmizin tranzit missiyasını praktik müstəviyə daşımışdır. Bakı Beynəlxalq Dəniz Ticarət Limanı, Bakı–Tbilisi–Qars dəmir yolu, müasir avtomobil magistralları və rəqəmsallaşdırılmış gömrük-logistika sistemləri Orta Dəhlizin funksionallığını təmin edən əsas elementlərdir. Bu layihələr təkcə iqtisadi məqsədlərə xidmət etmir, eyni zamanda Azərbaycanın regional və qlobal miqyasda etibarlı tərəfdaş imicini gücləndirir.Mərkəzi Asiyanı Qərblə birləşdirə biləcək alternativ marşrutların qiymətləndirilməsində etibarlılıq əsas meyar kimi çıxış edir. Azərbaycan beynəlxalq hüquqa hörmət edən, müqavilə öhdəliklərinə sadiq və proqnozlaşdırıla bilən siyasət yürüdən ölkə kimi bu meyara tam cavab verir. Ölkənin balanslaşdırılmış xarici siyasəti, həm Şərq, həm də Qərb aktorları ilə konstruktiv münasibətləri onun tranzit ölkə statusunu daha da möhkəmləndirir.Azərbaycan üzərindən keçən nəqliyyat-logistika xətləri Mərkəzi Asiya ölkələrinə yalnız Avropaya çıxış deyil, həm də qlobal iqtisadi sistemə daha dərin inteqrasiya imkanı yaradır. Qərb üçün isə bu marşrutlar enerji resursları, xammal və sənaye məhsullarının təhlükəsiz və sürətli daşınmasını təmin edən alternativ kanallardır. Beləliklə, Azərbaycan hər iki tərəfin maraqlarının kəsişdiyi strateji platforma funksiyasını yerinə yetirir.Nəticə etibarilə, bağlantılar, nəqliyyat və logistika sahəsində artan qlobal rəqabət şəraitində Azərbaycanın rolu alternativsiz xarakter daşıyır. Coğrafi mövqeyi, inkişaf etmiş infrastrukturu, siyasi sabitliyi və etibarlı tərəfdaş imici onu Mərkəzi Asiya ilə Qərb arasında körpü rolunu oynaya biləcək yeganə real aktora çevirir. Bu reallıq yalnız bugünkü geosiyasi şərtlərin deyil, həm də uzunmüddətli qlobal tendensiyaların məntiqi nəticəsidir.

Əjdər Məmmədhəsənov,
YAP Sədərək rayon təşkilatının fəalı,
Sədərək kənd ərazi partiya təşkilatının sədri