Müasir beynəlxalq münasibətlər sistemində dövlətlər arasında formalaşan strateji tərəfdaşlıqlar qlobal və regional sabitliyin təmin olunmasında mühüm rol oynayır. Qloballaşma şəraitində ölkələr öz siyasi, iqtisadi və təhlükəsizlik maraqlarını qorumaq və inkişaf etdirmək məqsədilə qarşılıqlı etimada, hörmətə və bərabərhüquqlu əməkdaşlığa əsaslanan münasibətlər qurmağa üstünlük verirlər. Bu baxımdan Azərbaycan Respublikasının Çin Xalq Respublikası ilə formalaşdırdığı strateji tərəfdaşlıq münasibətləri ölkəmizin xarici siyasətində xüsusi yer tutur və mühüm əhəmiyyət daşıyır.Azərbaycan və Çin arasında diplomatik münasibətlər 1992-ci ildə qurulmuşdur. Həmin dövrdən etibarən iki ölkə arasında siyasi, iqtisadi və humanitar sahələrdə əlaqələr davamlı şəkildə inkişaf etmiş, qarşılıqlı hörmət və suverenliyə hörmət prinsipləri əsasında möhkəmlənmişdir. Çin Xalq Respublikası Azərbaycanın müstəqilliyini, suverenliyini və ərazi bütövlüyünü daim dəstəkləmiş, Azərbaycan isə beynəlxalq platformalarda “Vahid Çin” siyasətinə qətiyyətlə sadiq olduğunu nümayiş etdirmişdir. Bu qarşılıqlı siyasi dəstək ölkələr arasında etibarlı və uzunmüddətli tərəfdaşlığın əsasını təşkil edir.
Strateji tərəfdaşlığın əsas istiqamətlərindən biri iqtisadi əməkdaşlıqdır. Çin hazırda dünyanın ən böyük iqtisadi güclərindən biri olmaqla yanaşı, Azərbaycanın mühüm ticarət tərəfdaşlarından biri kimi çıxış edir. Son illərdə iki ölkə arasında ticarət dövriyyəsinin artması və investisiya əlaqələrinin genişlənməsi əməkdaşlığın uğurlu nəticəsi kimi qiymətləndirilir. Xüsusilə Azərbaycanın qeyri-neft sektorunun inkişafında Çin investisiyaları, müasir texnologiyaları və sənaye təcrübəsi mühüm rol oynayır. Bu əməkdaşlıq ölkə iqtisadiyyatının şaxələndirilməsinə və dayanıqlı inkişafın təmin olunmasına töhfə verir.Azərbaycan–Çin strateji tərəfdaşlığının ən vacib istiqamətlərindən biri də “Bir Kəmər, Bir Yol” təşəbbüsüdür. Azərbaycanın əlverişli coğrafi mövqeyi bu qlobal təşəbbüsdə ölkəmizi mühüm tranzit mərkəzlərindən birinə çevirir. Bakı–Tbilisi–Qars dəmir yolu, Bakı Beynəlxalq Dəniz Ticarət Limanı və müasir avtomobil magistralları Şərqlə Qərb arasında yük daşımalarının sürətlənməsinə şərait yaradır. Bu nəqliyyat-logistika layihələri Azərbaycanın regionda əsas iqtisadi və ticarət qovşaqlarından birinə çevrilməsinə xidmət edir.
Enerji sahəsində əməkdaşlıq da Azərbaycan–Çin münasibətlərinin mühüm tərkib hissəsidir. Azərbaycan ənənəvi enerji resursları ilə yanaşı, alternativ və bərpaolunan enerji sahəsində də Çinlə əməkdaşlığı genişləndirir. Günəş və külək enerjisi layihələrində Çin şirkətlərinin iştirakı ölkənin “yaşıl enerji” strategiyasının reallaşdırılmasına mühüm töhfə verir. Eyni zamanda sənaye, kənd təsərrüfatı, rəqəmsal texnologiyalar, innovasiya və yüksək texnologiyalar sahələri də gələcək əməkdaşlıq üçün böyük potensiala malik istiqamətlər sırasında yer alır.
Humanitar sahədə əlaqələr Azərbaycan–Çin münasibətlərinin inkişafında xüsusi rol oynayır. Təhsil sahəsində tələbə mübadiləsi proqramları, Konfutsi institutlarının fəaliyyəti, mədəni və elmi tədbirlər xalqlar arasında qarşılıqlı anlaşmanın və dostluğun möhkəmlənməsinə xidmət edir. Turizm sahəsində əməkdaşlığın genişlənməsi isə ölkələr arasında insan təmaslarının artmasına, mədəni yaxınlaşmanın dərinləşməsinə və xalqların bir-birini daha yaxından tanımasına imkan yaradır.
Nəticə etibarilə, Azərbaycan ilə Çin arasında formalaşmış strateji tərəfdaşlıq münasibətləri hər iki ölkənin milli maraqlarına uyğun olmaqla yanaşı, regional sabitliyə və qlobal əməkdaşlığın inkişafına mühüm töhfə verir. Bu münasibətlərin gələcəkdə daha da dərinləşəcəyi, yeni sahələri əhatə edəcəyi və qarşılıqlı faydaya əsaslanan uğurlu əməkdaşlıq modeli kimi davam edəcəyi şübhəsizdir. Azərbaycan–Çin strateji tərəfdaşlığı uzunmüddətli perspektivdə etibarlı, dayanıqlı və strateji əhəmiyyətli əməkdaşlığın nümunəsi kimi çıxış edir.
Turanə Əmiraslanova,
YAP-Xətai rayon təşkilatının fəalı
