İqtisadi müstəvidə Avropa İttifaqı (Aİ) Azərbaycan üçün lider ticarət ortağı olaraq qalır. Rəsmi statistika göstərir ki, ölkənin xarici ticarət dövriyyəsinin 40 faizdən çoxu məhz Aİ üzv dövlətlərinin payına düşür. Eyni zamanda, Azərbaycan Cənubi Qafqazda Avropanın aparıcı ticarət müttəfiqidir – regionda həyata keçirilən ticarət əməliyyatlarının təqribən 70 faizi Bakı ilə bağlanır. Bu göstəricilər ölkənin regionda iqtisadi çəkisini açıq şəkildə təsdiqləyir.
Enerji sahəsində əldə olunan irəliləyişlər isə münasibətlərin lokomotiv qüvvəsi hesab edilə bilər. 2022-ci ilin yayında imzalanmış Strateji Tərəfdaşlıq haqqında Anlaşma Memorandumu bu sahədə yeni eranı başlatdı. Sənədin imzalanmasından sonra Azərbaycan qazının Aİ ölkələrinə ixrac həcmi təxminən 65 faiz artıb. Hazırda ölkənin qaz ixracının yarıya qədəri Avropa bazarına yönəlir və ümumilikdə 10 Avropa dövləti bu resursdan istifadə edir. Bu coğrafiyanın daha da genişlənməsi üçün real imkanlar mövcuddur.
Münasibətlərin nisbətən yeni, lakin sürətlə inkişaf edən istiqaməti bərpaolunan enerjidir. Görüş zamanı Azərbaycanın günəş, külək və su elektrik enerjisi potensialı ətraflı təhlil olunub. Prezident İlham Əliyev bildirdi ki, artıq imzalanmış müqavilələr çərçivəsində önümüzdəki beş-altı il ərzində 8 giqavat yaşıl enerji istehsalına başlamaq mümkün olacaq. Bu, yalnız mövcud sazişləri əhatə edir, lakin gələcəkdə bu rəqəmlərin xeyli üstələnəcəyi gözlənilir.
Görüşün ən həssas, eyni zamanda ən ümidverici hissəsi regional təhlükəsizlik və Azərbaycan-Ermənistan münasibətlərinin normallaşma prosesinə həsr olundu. 2025-ci ilin avqustunda Vaşinqtonda Ağ Evdə Prezident Trampın iştirakı ilə imzalanmış Birgə Bəyannamə və sonrakı paraflanmış sülh sazişi artıq de-fakto sülhün əsasını yaradıb. Prezident İlham Əliyevin qeyd etdiyi kimi, sülh indi kağız üzərindən çıxaraq gündəlik həyatın bir hissəsinə çevrilir.
Bunu sübut etmək üçün Azərbaycan bir sıra birtərəfli addımlar atıb. Ermənistana tranzit yüklər üçün bütün məhdudiyyətlər ləğv olunub, həmin məhdudiyyətlər əvvəllər Azərbaycan ərazilərinin işğalı ilə bağlı idi. Bundan əlavə, benzin və dizel kimi mühüm neft məhsullarının Ermənistana tədarükünə başlanılıb. Bu təşəbbüslər göstərir ki, sülh təkcə bəyannamə deyil, real və hiss olunan reallıqdır. Ölkə 30 il işğal altında qalan torpaqlarını suverenliyini bərpa etdikdən sonra qonşusuna sülh əlini uzadıb. İndi isə bu sülhü möhkəmləndirmək, onu uzunmüddətli və əbədi etmək üçün səylər davam edir.
Yekun olaraq, bu səfər Azərbaycanla Avropa İttifaqı arasında münasibətlərin nə qədər çoxşaxəli və strateji xarakter daşıdığını bir daha təsdiqlədi. Enerji təhlükəsizliyi, yaşıl keçid, nəqliyyat bağlantıları və regional sülh – bütün bu istiqamətlər üzrə konkret nəticələr əldə olunub. Cənubi Qafqazda sülhün bərqərar olması iqtisadi əməkdaşlığa yeni imkanlar açır və Avropa İttifaqının bu prosesə aktiv investisiya qoyması regionun gələcək inkişafı üçün mühüm stimuldur. Prezident İlham Əliyevin də vurğuladığı kimi, bütün bu təşəbbüslər Cənubi Qafqazı münaqişələrdən uzaq, əməkdaşlıq və inkişaf məkanına çevirmək potensialına malikdir.
Ramiz Hüseynov,
YAP İdarə Heyətinin üzvü, Sumqayıt şəhər təşkilatının sədri
