Artıq 4 ildir qeyd edilən “26 Avqust – Laçın şəhəri Günü” Azərbaycanın müasir tarixində mühüm əhəmiyyət daşıyan əlamətdar günlərdəndir. Bu tarix Laçının işğaldan azad edilməsini, tarixi ədalətin bərpasını və laçınlıların doğma yurda qayıdışını özündə ehtiva edir.

Laçın 1992-ci il mayın 18-də Ermənistan silahlı qüvvələri tərəfindən işğal edilmiş, rayonun əhalisi doğma torpaqlarından didərgin salınmış, yaşayış məntəqələri, sosial və mədəni infrastrukturu dağıdılmışdı. Laçın rayonunun işğalı Azərbaycanın sonrakı ərazi itkilərinin genişlənməsinə də mühüm təsir göstərdi, ardıcıl olaraq bir neçə rayon işğal olundu.

2020-ci ildə 44 günlük Vətən müharibəsində əldə olunan tarixi Zəfər nəticəsində Laçın rayonunun Azərbaycana qaytarılması təmin edildi. 2020-ci il dekabrın 1-də rayon Azərbaycana təhvil verildi, 2022-ci il avqustun 26-da isə Laçın şəhəri, Zabux və Sus kəndləri Azərbaycanın nəzarətinə qaytarıldı. Prezident İlham Əliyevin 31 iyul 2023-cü il tarixli Sərəncamı ilə 26 avqust Laçın şəhəri Günü elan edildi.

Laçının azadlığından sonra şəhərin və rayonun sürətli bərpası dövlət siyasətinin əsas istiqamətlərindən birinə çevrildi. Prezident İlham Əliyev və birinci xanım Mehriban Əliyeva Laçına dəfələrlə səfər edərək burada aparılan genişmiqyaslı quruculuq işləri ilə tanış olub, yeni sosial, iqtisadi və infrastruktur layihələrinin açılışlarında iştirak ediblər. Bu səfərlər Laçının dirçəliş prosesinə dövlət səviyyəsində göstərilən xüsusi diqqətin mühüm göstəricisidir.
2023-cü ilin avqustunda Prezident İlham Əliyev və birinci xanım Mehriban Əliyevanın iştirakı ilə Laçın rayon 2 nömrəli tam orta məktəbi əsaslı təmirdən sonra istifadəyə verilib, “Həkəri Balıq Təsərrüfatı” və “Hoçazfilm” yaradıcılıq studiyasının çəkiliş pavilyonu açılıb. Həmin səfər çərçivəsində Laçının sənaye zonasında fəaliyyət göstərən müəssisələrdə yaradılmış şəraitlə də tanışlıq keçirilib.

2025-ci ilin mayında dövlət başçısının Laçına növbəti səfəri zamanı “LATIFA” Laçın tikiş fabrikinin açılışı keçirilib, Laçın kanat yolunun təməli qoyulub. Bu layihələr şəhərin sənaye, turizm və xidmət imkanlarının genişləndirilməsi, yeni iş yerlərinin yaradılması baxımından xüsusi əhəmiyyət daşıyır.
Bu gün Laçın genişmiqyaslı bərpa və quruculuq işlərinin həyata keçirildiyi, müasir şəhərsalma prinsipləri əsasında yenidən qurulan şəhərdir. “Laçın şəhərinin 2040-cı ilədək inkişafına dair Baş Plan” çərçivəsində yaşayış məhəllələri, məktəblər, səhiyyə, mədəniyyət və turizm obyektləri yaradılır.
Böyük Qayıdış çərçivəsində 2023-cü il mayın 28-dən laçınlıların şəhərə qayıdışına başlanılıb. Zabux, Sus və Bəylik kəndlərində də məskunlaşma prosesi davam edir. Beləliklə, uzun illər davam edən yurd həsrəti real qayıdışla əvəz olunur. Laçında artıq məktəblər, səhiyyə müəssisələri, enerji obyektləri, ictimai və xidmət infrastrukturu fəaliyyət göstərir.
Laçının inkişafında yaşıl enerji xüsusi yer tutur. Rayonda bir sıra su elektrik stansiyaları istifadəyə verilib, yeni SES-lərin tikintisi davam etdirilir. Kəlbəcər–Laçın avtomobil yolu və Laçın Beynəlxalq Hava Limanı regionun nəqliyyat imkanlarını genişləndirir. Laçın Beynəlxalq Hava Limanının istifadəyə verilməsi isə şəhərin ölkənin digər bölgələri və beynəlxalq məkanla nəqliyyat əlaqələrinin gücləndirilməsi baxımından mühüm hadisədir.
2026-cı il iyulun 11-də “Həkəriçay” su anbarının təməlinin qoyulması da bölgənin gələcək su təminatı baxımından mühüm strateji layihədir.
Laçında iqtisadi və turizm potensialının inkişafı istiqamətində də mühüm layihələr həyata keçirilir. “Laçın Aqro-Sənaye Parkı”, istehsal müəssisələri, “Laçın” İstirahət Kompleksi və digər layihələr yeni iş yerlərinin yaradılmasına və rayonun iqtisadi fəallığının artırılmasına xidmət edir. Prezident İlham Əliyev və birinci xanım Mehriban Əliyevanın iştirakı ilə 2023-cü ildə açılışı keçirilmiş Laçın Aqro-Sənaye Parkında artıq bir sıra müəssisələr fəaliyyət göstərir.
2025-ci ildə Laçının MDB-nin “Mədəniyyət paytaxtı” elan olunması şəhərin zəngin tarixi-mədəni irsinin beynəlxalq səviyyədə tanıdılması baxımından mühüm hadisə olub.
Bu gün Laçın Azərbaycanın Zəfərinin və Böyük Qayıdışının rəmzlərindən biridir. İşğaldan azad edilmiş şəhər sürətlə yenidən qurulur, həyat bərpa olunur və laçınlılar öz doğma yurdlarında yeni gələcəklərini qururlar.
Laçın – Zəfərdən dirçəlişə, keçmişdən gələcəyə uzanan Azərbaycanın yeni inkişaf yolunun parlaq nümunəsidir.

İlqar İlyasov
YAP Qaradag rayon təşkilatının sədri