Dövlət sadəcə bir idarəçilik aparatı, sərhədlərlə hüdudlanmış coğrafi məkan və ya qanunlar toplusu deyil. Dövlət bir xalqın özünü dərketməsinin ən ali forması, onun kollektiv iradəsinin institusional təzahürüdür. Dövlətçilik fəlsəfəsi isə bu nəhəng mexanizmin ruhunu, onun keçmişdən gələcəyə uzanan mənəvi sütunlarını təşkil edir.
Milli iradənin intibah formulu
Azərbaycanın dövlətçilik ənənəsi minilliklərin süzgəcindən keçərək formalaşan, ən çətin sınaqlarda belə sınmayan polad iradəyə söykənir. Bizim üçün dövlət, hər şeydən əvvəl, milli ləyaqətin qorunma qalasıdır. Fəlsəfi müstəvidə yanaşsaq, dövlətçilik bir xalqın xaotik kütlə halından nizamlı bir millətə keçid prosesinin zirvəsidir. Hegelin "dövlət mənəvi ideyanın reallığıdır" fikrinə istinad etsək, Azərbaycan dövləti məhz milli mənəviyyatımızın, dilimizin və mədəniyyətimizin siyasi müstəvidə əbədiləşməsidir.
Dövlətçilik fəlsəfəmizin mərkəzində dayanan ən mühüm amil varislik prinsipləridir. Şərqdə ilk demokratik respublikanı quran düha ilə müasir, qüdrətli Azərbaycanı inşa edən siyasi iradə arasındakı qırılmaz bağ bizim ən böyük gücümüzdür. Ümummilli Lider Heydər Əliyevin formalaşdırdığı dövlətçilik doktrinası dövləti sadəcə qorumaq deyil, onu sarsılmaz və daimi etmək fəlsəfəsinə əsaslanırdı. Bu gün bu xəttin Prezident İlham Əliyev tərəfindən yeni dövrün tələblərinə uyğun olaraq daha da itiləşdirilməsi Azərbaycanı regionun və dünyanın geosiyasi aktoru səviyyəsinə qaldırıb.
Suverenlik: Azadlığın ali təzahürü
Suverenlik bir millətin öz taleyi barədə qərar vermək hüququnun toxunulmazlığıdır. Bizim fəlsəfəmizdə dövlətə sevgi, həm də azadlığa olan ehtiramdır. Çünki dövləti olmayan xalqlar tarixin tozlu səhifələrində itməyə, başqa güclərin oyuncağına çevrilməyə məhkumdurlar. Müstəqilliyin qorunması isə onu qazanmaqdan qat-qat çətin bir prosesdir. Bu proses hər bir vətəndaşdan "dövlət mənfəəti hər şeydən ucadır" prinsipini daxili qanuna çevirməyi tələb edir.
Azərbaycanın Zəfər tarixi bu fəlsəfənin praktiki təsdiqidir. 44 günlük Vətən Müharibəsi göstərdi ki, dövlət və xalq vəhdəti sarsılmaz bir güc mərkəzi yaradır. Bu qələbə sadəcə hərbi üstünlük deyil, həm də dövlətçilik şüurunun, milli birliyin və sarsılmaz dövlət iradəsinin qələbəsi idi. Şuşada dalğalanan bayraq bizim dövlətçilik fəlsəfəmizin, "Güclü Dövlət" konsepsiyamızın vizual təcəssümüdür.
Gələcəyin dövləti: Sabitlik və inkişaf
Müasir dünyada dövlətçilik həm də çeviklik və modernləşmə deməkdir. Lakin bu modernləşmə milli köklərdən qopmadan, öz identikliyini qoruyaraq həyata keçirilməlidir. Bizim dövlətçilik modelimiz sekulyarlıqla mənəvi dəyərlərin, ənənə ilə müasirliyin harmoniyasına əsaslanır. Dövlət tərəfindən aparılan hər bir islahat, reallaşdırılan hər bir layihə vətəndaşın rifahına və dövlətin qüdrətlənməsinə xidmət edir.
Dövləti sevmək, onu təqdir etmək şüurlu bir vətəndaşlıq borcudur. Çünki dövlət zəifləyərsə, cəmiyyət sarsılar; dövlət sarsılarsa, gələcək yox olar. Bizim fəlsəfəmizdə "Güclü dövlət – xoşbəxt vətəndaş" düsturu əsasdır. Dövlət bizim evimiz, namusumuz və gələcək nəsillərə ötürəcəyimiz ən müqəddəs mirasdır.
Nəticə olaraq qeyd etməliyik ki, Azərbaycan dövlətçiliyi bu gün özünün ən parlaq dövrünü yaşayır. Bu qüdrəti qorumaq, dövlət rəmzlərinə ehtiramla yanaşmaq və dövlətin maraqlarını beynəlxalq arenada müdafiə etmək hər birimizin fəlsəfi və mənəvi qayəsidir. Dövlətimiz var olduqca millətimiz də əbədi olacaqdır.
Tural İsmayılov,
Analitik, siyasi şərhçi
